Etiyopya, Eritre'nin "doğrudan ve dolaylı düşmanca ve saldırgan eylemlerine" yanıt olarak Eritre'deki büyükelçiliğini kapatma ve 10 Eritreli diplomatı sınır dışı etme kararı aldı. Etiyopya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, bu adımın Eritre'nin artan düşmanca tutumuna karşı bir yanıt olduğu belirtildi. Karar, iki ülke arasında son aylarda artan gerilimin ardından geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Etiyopya ve Eritre arasındaki ilişkiler, 1998-2000 yılları arasında yaşanan sınır savaşından bu yana inişli çıkışlı bir seyir izledi. 2018 yılında Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'in Eritre'yi ziyaret etmesi ve iki ülke arasında barış anlaşması imzalanmasıyla ilişkilerde kısa süreli bir normalleşme yaşanmıştı. Ancak son dönemde, özellikle Tigray krizi sırasında Eritre askerlerinin Tigray'da Etiyopya güçlerine destek vermesi ve ardından yaşanan anlaşmazlıklar, ilişkileri yeniden germişti.
Etiyopya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, Eritre'nin "Etiyopya'nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik doğrudan ve dolaylı düşmanca eylemlerde bulunduğu" ifade edildi. Açıklamada ayrıca Eritre'nin, Etiyopya'ya karşı "bölgesel istikrarı bozucu faaliyetler" yürüttüğü suçlaması yöneltildi. Etiyopya, Eritre'deki diplomatik misyonunu kapatma kararının "kaçınılmaz" hale geldiğini belirtti.
Eritre tarafından konuya ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak Eritre'nin başkenti Asmara'daki diplomatik kaynaklar, Etiyopya'nın kararının ardından iki ülke arasındaki tüm diplomatik kanalların fiilen kapandığını bildirdi. Sınır dışı edilen 10 Eritreli diplomatın, Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'daki Eritre büyükelçiliğinde görevli oldukları öğrenildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Etiyopya ve Eritre arasındaki gerilimin tırmanması, Afrika Boynuzu'nda istikrar açısından endişe yaratıyor. Bölge, son yıllarda Tigray çatışması, Sudan'daki iç savaş ve Somali'deki güvenlik sorunlarıyla zaten kırılgan bir yapıya sahip. Etiyopya'nın Eritre'deki büyükelçiliğini kapatması, iki ülke arasındaki olası bir askeri çatışma riskini artırabileceği gibi, bölgesel dengeleri de etkileyebilir.
Uluslararası toplum, iki ülke arasındaki gerilimin düşürülmesi için çağrıda bulunuyor. Afrika Birliği ve Birleşmiş Milletler, taraflara itidal çağrısı yaparak diyalog yolunu tercih etmeleri konusunda uyarıda bulundu. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, yaptığı açıklamada, "Etiyopya ve Eritre arasındaki diplomatik gerilimin bölgesel istikrarı tehdit ettiğini" belirterek, her iki ülkeyi de sorunlarını barışçıl yollarla çözmeye davet etti.
Uzmanlar, Etiyopya'nın bu adımının, Eritre'nin Tigray savaşı sırasında işgal ettiği bölgelerden çekilmemesi ve Etiyopya'nın iç işlerine müdahale ettiği iddialarından kaynaklandığını düşünüyor. Ayrıca, Eritre'nin Kızıldeniz'deki limanlara erişim konusunda Etiyopya'ya yönelik tutumu da gerilimin sebepleri arasında gösteriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Etiyopya-Eritre gerilimi, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki stratejik çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Türkiye, son yıllarda Etiyopya ile ekonomik ve askeri ilişkilerini güçlendirmiş, ayrıca Somali ve Sudan'da da aktif bir diplomasi yürütmektedir. Bölgede artan istikrarsızlık, Türkiye'nin Afrika açılımını ve yatırımlarını olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Kızıldeniz ve Bab-el-Mendeb Boğazı'ndaki güvenlik riskleri, Türkiye'nin deniz ticaret yolları için de tehdit oluşturabilir. Bu nedenle Türkiye'nin, taraflar arasında arabuluculuk girişimlerinde bulunması ve bölgesel istikrarın korunması için diplomatik çaba göstermesi beklenebilir.
