Dünya Bankası'nın yayımladığı son verilere göre, küresel gaz alevlenmesi (gas flaring) 2025 yılında altı yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Petrol üretimi sırasında ortaya çıkan doğal gazın rutin olarak yakılması anlamına gelen bu uygulama, özellikle Rusya ve İran'daki artışlarla küresel çapta yeniden yükselişe geçti. Bu gelişme, on yıl sonuna kadar bu uygulamayı sona erdirme hedefini zora sokuyor.
Artan alevlenme: Veriler ve nedenler
Dünya Bankası'nın Küresel Gaz Alevlenmesi Ortaklığı (GGFR) tarafından derlenen uydu verilerine göre, 2025 yılında küresel gaz alevlenme hacmi 2024'e göre %8 artarak 150 milyar metreküpe ulaştı. Bu, 2019'dan bu yana kaydedilen en yüksek seviye. Rusya'daki artış %15 ile en belirgin olurken, İran'da %12'lik bir yükseliş görüldü. İki ülke birlikte, küresel alevlenmenin yaklaşık %40'ını oluşturuyor.
Artışın başlıca nedenleri arasında, Rusya'nın petrol üretimini artırması ve yeni sahalardaki altyapı eksiklikleri; İran'da ise yaptırımlar nedeniyle gazın yakalanması ve kullanılması için gerekli teknolojiye erişimin kısıtlı olması yer alıyor. Ayrıca Nijerya, Venezüella ve Cezayir gibi diğer büyük alevleyicilerde de artışlar kaydedildi.
Küresel çabalar ve iklim etkisi
Dünya Bankası'nın 2030 yılına kadar rutin gaz alevlenmesini sıfırlama hedefi, ülkelerin taahhütlerine rağmen ilerleme kaydedemiyor. Gaz alevlenmesi, her yıl atmosfere 300 milyon tonun üzerinde karbondioksit salınımına neden oluyor ve bu da küresel ısınmayı hızlandırıyor. Ayrıca, yakılan gazın ekonomik değeri yılda milyarlarca doları buluyor; bu kaynak, enerji yoksulluğu çeken bölgelere ulaştırılabilir.
Çevre örgütleri, hükümetlerin petrol şirketlerine baskı yapması ve yatırımı teşvik etmesi gerektiğini vurguluyor. Ancak jeopolitik gerilimler ve enerji güvenliği endişeleri, bu konudaki ilerlemeyi yavaşlatıyor. Örneğin, Rusya'nın Ukrayna savaşı sonrası enerji ihracatını yeniden yönlendirmesi, alevlenmeyi azaltma çabalarını ikinci plana attı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, doğal gaz ithalatında Rusya ve İran'a bağımlı olduğu için bu gelişme dolaylı etkilere sahip. Rusya ve İran'daki üretim artışı, kısa vadede Türkiye'nin gaz tedarikinde fiyat avantajı yaratabilir; ancak alevlenmenin çevresel maliyeti ve 2030 hedeflerinin gecikmesi, Türkiye'nin iklim taahhütlerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin enerji verimliliği ve yenilenebilir kaynaklara geçiş stratejisi, bu tür küresel enerji atıklarının azaltılmasıyla uyumlu olmalı. Bölgesel olarak, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Karadeniz'deki doğal gaz keşifleri, benzer alevlenme risklerini önlemek için altyapı yatırımlarını zorunlu kılıyor.
