Rusya'nın ‘gölge filosu’ olarak adlandırılan ve uluslararası yaptırımları delmekle suçlanan tankerlerinden Forwarder, Çarşamba akşamı Manş Denizi'ne giriş yaptı. Rus bayrağı taşıyan gemi, geçen hafta Primorsk limanından ayrılmıştı. Bu geçiş, İngiltere ve müttefiklerinin Rus petrol taşımacılığına yönelik baskılarını artırdığı bir dönemde, Smyrtos adlı tankerin geçen ay Manş Denizi'nde durdurulmasının ardından bölgeden geçen ilk gölge filo gemisi olması nedeniyle dikkatle izleniyor.
Smyrtos baskını ve gölge filo operasyonları
Geçen ay İngiliz Sahil Güvenlik ekipleri, Smyrtos adlı Rus bağlantılı tankeri Manş Denizi'nde durdurmuş ve gemide inceleme yapmıştı. Yetkililer, geminin yaptırım uygulanan Rus petrolünü taşıdığından şüphelenmişti. Bu operasyon, İngiltere’nin Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya uygulanan yaptırımları denetleme çabalarının bir parçasıydı. Smyrtos’un durdurulması, Rusya’nın yaptırımlardan kaçmak için kullandığı gölge filoya karşı Batı’nın kararlılığını göstermişti.
Forwarder’ın bu baskından sadece haftalar sonra aynı rotayı izlemesi, gölge filo operasyonlarının devam ettiğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, Rusya’nın yaptırımları aşmak için eski, sigortasız ve karanlık gemiler kullanarak petrol ve diğer emtiaları taşıdığını belirtiyor. Bu gemiler, çoğu zaman Batılı sigorta ve finansman hizmetlerine erişemediği için daha yüksek risk taşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Manş Denizi, Avrupa’nın en yoğun deniz ticaret yollarından biri. Rus gölge filosunun bu sularda faaliyet göstermesi, çevre felaketi ve güvenlik riskleri açısından endişe yaratıyor. Eski ve bakımsız tankerlerin geçişi, deniz kazalarına ve petrol sızıntılarına yol açabilir. Ayrıca bu gemiler, yaptırım rejimlerini delerek Rusya’nın savaş bütçesine finansman sağlamaya devam ediyor.
Avrupa Birliği ve İngiltere, gölge filoya karşı önlemlerini artırma kararı aldı. Yeni denetim mekanizmaları ve liman yasakları gibi tedbirler masada. Ancak Forwarder’ın geçişi, bu önlemlerin yetersiz kaldığını gösteriyor. Analistler, Rusya’nın alternatif rotalar ve gemiler bularak yaptırımları aşmaya devam edeceğini öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ile Batı arasında denge politikası izlerken, gölge filo konusunda hassas bir konumda. Türk boğazları, Rus petrolünün küresel pazara ulaşmasında kritik bir geçiş noktası. Montrö Sözleşmesi kapsamında boğazlardan geçişi denetleyen Türkiye, gölge filo gemilerinin geçişine izin verdiği yönünde eleştirilere maruz kalıyor. Ancak Türk yetkililer, mevcut denetimlerin yeterli olduğunu savunuyor. Bu gelişme, Türkiye’nin yaptırım politikaları ile uluslararası deniz hukuku arasında nasıl bir denge kuracağını yeniden gündeme getiriyor.
