Birleşik Krallık’ın önde gelen kuş koruma kuruluşu Kraliyet Kuşları Koruma Derneği (RSPB), İskoçya’nın doğu kıyısındaki Firth of Forth bölgesinde yer alan ünlü Bass Rock adasını yaklaşık 300 yıl sonra ilk kez özel mülkiyetten satın aldı. Kuruluş, bu satın almanın bölgedeki hızla azalan deniz kuşu popülasyonunu durdurmak için kritik bir adım olduğunu belirtiyor. 107 metre yüksekliğindeki volkanik kaya kütlesi, dünyanın en büyük sümsük kuşu kolonilerinden birine ev sahipliği yapıyor ve her yıl binlerce turist ile kuş gözlemcisini ağırlıyor.
300 Yıllık Özel Mülkiyetin Ardından
Bass Rock, 1706 yılından bu yana Hamilton-Dalrymple ailesinin mülkiyetindeydi. Ada, geçmişte bir hapishane ve askeri kale olarak kullanılmış olsa da, son yüz yıldır özellikle doğal yaşam alanı olarak öne çıkıyor. RSPB’nin satın alma bedeli açıklanmazken, kuruluşun bu hamlesiyle adanın koruma statüsünün güçlendirilmesi ve insan kaynaklı tehditlerin azaltılması hedefleniyor. Ada, sümsük kuşlarının yanı sıra karabatak, martı ve deniz papağanı gibi türlere de ev sahipliği yapıyor.
RSPB İskoçya Direktörü Anne McCall, “Bass Rock, sadece Birleşik Krallık için değil, tüm dünya için eşsiz bir doğal miras. Bu satın alma, kuş popülasyonlarındaki düşüşü tersine çevirme çabalarımızda bir dönüm noktası” dedi. McCall, adanın korunması için gerekli yönetim planlarının hazır olduğunu ve ziyaretçi akışının kontrol altına alınacağını vurguladı.
Deniz Kuşları Tehdit Altında
Firth of Forth bölgesi, bir zamanlar milyonlarca deniz kuşuna ev sahipliği yaparken son 20 yılda popülasyonda ciddi düşüşler yaşandı. İklim değişikliğinin yol açtığı deniz suyu sıcaklığı artışı, aşırı avlanma ve kirlilik, kuşların besin kaynağı olan balık stoklarını tüketiyor. RSPB, Bass Rock’ın satın alınmasıyla birlikte adada yuvalama alanlarının iyileştirilmesi, istilacı türlerin kontrolü ve bilimsel araştırmaların artırılması planlanıyor. Ayrıca, adanın UNESCO Dünya Mirası listesine aday gösterilmesi için çalışmalar yürütülecek.
Uzmanlar, benzer önlemlerin diğer kuş kolonileri için de uygulanması gerektiğini belirtiyor. Küresel çapta deniz kuşu popülasyonları, son 60 yılda yaklaşık yüzde 70 oranında azaldı. RSPB’nin bu hamlesi, özel mülkiyetteki hassas ekosistemlerin koruma altına alınması için örnek teşkil ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin kıyı bölgelerindeki deniz kuşu kolonileri ve ekosistem koruma çalışmaları için ilham verici bir örnek sunuyor. Türkiye, İstanbul Boğazı, Çanakkale ve Ege kıyılarında önemli kuş göç yollarına ve üreme alanlarına sahip. Ancak kentleşme, kirlilik ve aşırı avlanma bu alanları tehdit ediyor. RSPB’nin modeli, özel veya kamu mülkiyetindeki hassas doğal alanların sivil toplum kuruluşları tarafından satın alınarak korunmasının, biyolojik çeşitliliği sürdürülebilir kılmak için etkili bir yöntem olduğunu gösteriyor. Türkiye’deki doğa koruma dernekleri için bu tür girişimler, uluslararası işbirliği ve fonlama açısından değerlendirilebilir.
