Romanya'da aylardır devam eden siyasi kilitlenme, erken seçim tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Aşırı sağcı AUR partisinin lideri George Simion, Cumhurbaşkanı Nicușor Dan'ın erken seçim çağrısı yapmayı reddetmesi halinde görevden alma kampanyası başlatacaklarını açıkladı. Simion, POLITICO'ya verdiği demeçte, "Kimse yeni bir Yunanistan istemiyor" diyerek ülkenin siyasi belirsizliğe sürüklenmesine izin vermeyeceklerini vurguladı. Bu gelişme, Romanya'nın Avrupa Birliği ve NATO içindeki istikrarı açısından da kritik bir dönemeç olarak değerlendiriliyor.
Siyasi Kilitlenmenin Arka Planı
Romanya'da siyasi kriz, Aralık 2024'te yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin iptal edilmesiyle başladı. Yüksek Mahkeme, seçim sonuçlarını Rusya'nın müdahalesi iddiaları gerekçesiyle geçersiz kılmıştı. Bu karar, ülkede büyük bir siyasi çalkantıya yol açtı ve ardından gelen parlamento seçimlerinde de istikrarlı bir hükümet kurulamadı. Mevcut Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, Mayıs 2025'te göreve başladı ancak parlamento aritmetiği nedeniyle hükümet kurma çabaları sonuçsuz kaldı. Ülke, aylardır geçici hükümetle yönetiliyor ve ekonomik reformlar askıya alınmış durumda.
Simion liderliğindeki AUR, anketlerde yükselişte. Son kamuoyu araştırmalarına göre AUR, yüzde 30 civarında destekle birinci parti konumunda. Simion, erken seçim çağrısını yineleyerek, "Halkın iradesi sandığa yansımalı. Mevcut parlamento, halkın değil, elitlerin çıkarlarını temsil ediyor" dedi. Cumhurbaşkanı Dan ise erken seçim yerine mevcut parlamento içinde koalisyon arayışlarını sürdürüyor. Dan, "Ülkeyi yeni bir seçim kaosuna sürüklemek yerine sorumlu davranmalıyız" açıklamasında bulundu.
Uzmanlar, Romanya'nın Yunanistan benzeri bir borç krizine girmesinden endişe ediyor. Yunanistan, 2010'lu yıllarda benzer bir siyasi istikrarsızlık ve ekonomik krizle boğuşmuş, bu süreçte sert kemer sıkma politikaları uygulamak zorunda kalmıştı. Romanya'da da bütçe açığı ve enflasyon yükseliyor; yatırımcı güveni azalıyor. Simion'un "Yeni Yunanistan istemiyoruz" sözü, bu kaygıyı yansıtıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Romanya, NATO'nun doğu kanadında stratejik bir konumda. Karadeniz'e kıyısı olan ülke, Ukrayna krizi sonrası ittifak içinde önemli bir rol üstlendi. ABD ve AB, Romanya'daki siyasi istikrarsızlığın bölgesel güvenliği zayıflatmasından endişeli. Ayrıca Romanya, AB içinde önemli bir tarım ve enerji ülkesi. Siyasi kriz, AB'nin genişleme ve reform gündemini de olumsuz etkileyebilir.
Aşırı sağın yükselişi, sadece Romanya'da değil, Avrupa genelinde bir trend. Fransa, Almanya, İtalya gibi ülkelerde de benzer eğilimler görülüyor. Simion, Avrupa şüphecisi ve Rusya'ya karşı sert bir çizgi izliyor. Ancak bazı analistler, Simion'un Rusya yanlısı olduğunu iddia ediyor; Simion bu suçlamaları reddediyor. Romanya'daki gelişmeler, AB'nin iç dinamiklerini ve NATO'nun doğu kanadındaki birliğini test edecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Romanya'daki siyasi istikrarsızlık, Türkiye'nin Karadeniz stratejisi ve bölgesel güvenlik dengeleri açısından yakından takip edilmeli. Romanya, Türkiye'nin NATO müttefiki ve Karadeniz'de önemli bir ortak. Yaşanabilecek bir siyasi kriz, Karadeniz'deki güvenlik iş birliğini ve enerji projelerini (örneğin doğalgaz transit hatları) olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, aşırı sağın yükselişi, Türkiye-AB ilişkilerinde yeni zorluklar yaratabilir. Türkiye, Romanya'daki Türk azınlığın hakları ve bölgedeki ekonomik çıkarları açısından da gelişmeleri dikkatle izlemeli. İstikrarlı bir Romanya, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerinde denge unsuru olabilir.
