Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile Suriye'nin fiili yönetiminin lideri Ahmed el-Şara, ikili ilişkilerin yanı sıra Rusya'nın Suriye'deki askeri üslerinin akıbetini ele aldı. Görüşme, Suriye'de Beşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından Moskova'nın bölgedeki askeri varlığını yeniden tanımlama çabaları kapsamında gerçekleşti. Tarafların, Hmeymim Hava Üssü ve Tartus Deniz Üssü'nün geleceği konusunda henüz nihai bir anlaşmaya varamadığı, ancak görüşmelerin sürdüğü bildirildi.
Rusya'nın Suriye'deki Askeri Varlığının Geleceği
Suriye'de Esad rejiminin yıkılmasının ardından Rusya, ülkedeki iki önemli askeri üssünün akıbeti konusunda belirsizlik yaşıyor. Hmeymim Hava Üssü, Rusya'nın Orta Doğu'daki hava operasyonlarının merkezi konumundayken, Tartus Deniz Üssü ise Rus donanmasının Akdeniz'deki tek bakım ve ikmal noktası olma özelliği taşıyor. Bu üsler, Rusya'nın Suriye'deki askeri müdahalesinin ve bölgesel güç projeksiyonunun temel taşları olarak görülüyor.
Yeni Suriye yönetimi, üslerin geleceği konusunda Rusya ile müzakereleri sürdürürken, Moskova'nın Esad'ı devrilmeden önce desteklemiş olması ilişkileri karmaşıklaştırıyor. Rusya, Esad rejimine verdiği askeri destekle Suriye iç savaşında belirleyici bir rol oynamış, ancak rejimin çöküşünün ardından yeni yönetimle ilişkilerini yeniden kurmaya çalışıyor. Kremlin'den yapılan açıklamada, Putin ve Şara'nın görüşmesinde ticari ve ekonomik iş birliğinin yanı sıra bölgesel istikrar konularının da ele alındığı belirtildi.
Uzmanlar, Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığını sürdürme arzusunun, özellikle Ukrayna savaşı nedeniyle zorlaşan uluslararası konumunu dengeleme ve Akdeniz'deki etkinliğini koruma ihtiyacından kaynaklandığını ifade ediyor. Tartus Üssü, Rusya'nın deniz gücünü Akdeniz'de sürdürebilmesi için kritik öneme sahip. Ancak yeni Suriye yönetiminin, üslerin varlığına karşılık Rusya'dan ekonomik ve siyasi tavizler beklediği değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Rusya-Suriye müzakereleri, yalnızca iki ülke arasındaki ilişkileri değil, aynı zamanda Orta Doğu'daki güç dengelerini de yakından ilgilendiriyor. Rusya'nın Suriye'deki varlığını sürdürmesi, İran ve Türkiye'nin de dahil olduğu bölgesel aktörlerin hesaplarını etkileyebilir. Özellikle İran'ın Suriye'deki nüfuzunun azalması, Rusya'yı bölgede daha da önemli bir oyuncu haline getirebilir.
Öte yandan, Batılı ülkeler ve özellikle ABD, Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığını istikrarsızlık unsuru olarak görüyor. Washington, Moskova'nın Suriye'den çekilmesi çağrısında bulunurken, Kremlin ise bu üslerin terörle mücadele ve bölgesel istikrar için gerekli olduğunu savunuyor. Rusya'nın Ukrayna'daki savaş nedeniyle kaynaklarının kısıtlı olması, Suriye'deki angajmanını sürdürme kapasitesini zorlarken, Moskova'nın bu dengeyi nasıl yöneteceği merak konusu.
Suriye'nin yeni yönetimi ise Rusya ile ilişkilerini yeniden tanımlarken, Batı ile de diyalog kurmaya çalışıyor. Şara'nın Uluslararası toplumla temasları, Suriye'ye yönelik yaptırımların kaldırılması ve yeniden inşa süreci için uluslararası desteğin sağlanması açısından kritik önem taşıyor. Bu bağlamda, Rus üslerinin geleceği, Suriye'nin dış politikasında önemli bir pazarlık kozu olarak değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Suriye'deki askeri varlığını sürdürüp sürdürmemesi, Türkiye'nin güvenliği ve dış politikası açısından doğrudan sonuçlar doğurabilir. Türkiye, Suriye'nin kuzeyindeki terör unsurlarına karşı mücadelede Rusya ile birlikte çalışmış, ancak Moskova'nın Esad'a desteği nedeniyle zaman zaman gerilimler yaşamıştı. Yeni dönemde Rusya'nın Suriye'deki varlığını sürdürmesi, Türkiye'nin sahada manevra alanını etkileyebilir. Öte yandan, Rusya'nın bu üsleri elinde tutması, Türkiye'ye karşı bir baskı unsuru olarak da kullanılabilir. Türkiye'nin, Suriye'nin toprak bütünlüğü ve terörle mücadele konularındaki hassasiyetleri dikkate alındığında, Ankara'nın bu müzakereleri yakından takip etmesi ve yeni Suriye yönetimiyle koordinasyon içinde hareket etmesi bekleniyor. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel çıkarları ve güvenliği üzerinde doğrudan etkili olabilecek bir nitelik taşıyor.
