Polonya ile Ukrayna arasında savaşın başından bu yana sıkı müttefik olarak bilinen iki ülke arasındaki diplomatik kriz, Polonya Devlet Başkanı Karol Nawrocki'nin Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'e verilen en yüksek devlet nişanını iptal etmesiyle yeni bir boyuta ulaştı. Geçen hafta Varşova'nın Kiev Büyükelçisi aracılığıyla Zelenskiy'e bildirilen karar, iki ülke arasında tarihi ve siyasi nedenlerle biriken gerilimin tırmandığını gösteriyor. Polonya'nın 2025'te yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde iç siyasette milliyetçi söylemlerin yükselmesi, Ukrayna ile ilişkilerdeki bu kırılmanın arkasındaki temel faktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Nişan iptali nasıl ve neden yapıldı?
1992 yılında kurulan Polonya'nın en prestijli devlet nişanı olan Beyaz Kartal Nişanı, 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından Zelenskiy'e dayanışma sembolü olarak verilmişti. Ancak 2023'ten itibaren Ukrayna'nın Polonya sınırına yakın bölgelerde yaşanan Volhynia katliamının tanınması ve tazminat talepleri, iki ülke arasındaki ilişkileri germişti. Polonya Devlet Başkanı Nawrocki, bu nişanın ancak olağanüstü erdem sahiplerine verildiğini belirterek, Zelenskiy'in bu unvanı hak etmediğini savundu. Kararın alınmasında Polonya'da yükselen milliyetçi sağcı grupların baskısı ve seçim öncesi siyasi hesapların etkili olduğu yorumları yapılıyor.
Bölgesel boyut: İttifak çatırdarken kim kazançlı çıkar?
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşının sürdüğü bir dönemde Polonya-Ukrayna arasındaki bu kriz, Moskova tarafından memnuniyetle karşılanacaktır. Polonya, Ukrayna'nın en önemli askeri ve insani yardım koridoru konumunda; bu nedenle Varşova ile Kiev arasındaki sürtüşme, Ukrayna'nın savaş çabalarını olumsuz etkileyebilir. Aynı zamanda, Polonya'nın NATO içindeki Ukrayna yanlısı pozisyonu da zayıflayabilir. Avrupa Birliği, Ukrayna'nın adaylık sürecinde Polonya'nın desteğine ihtiyaç duyuyor; ancak bu kriz, Ukrayna'nın AB yolundaki ilerlemesini de yavaşlatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Karadeniz'de komşusu olan Ukrayna ile savaş boyunca yakın ilişkilerini sürdürmüş, Montrö Sözleşmesi'ni etkin şekilde uygulayarak bölgesel dengeyi korumaya çalışmıştır. Polonya-Ukrayna krizi, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü öne çıkarabileceği bir ortam yaratabilir. Ayrıca bu gelişme, Türkiye'nin Ukrayna'ya yönelik tahıl koridoru girişimlerini ve NATO içindeki pozisyonunu etkileyebilir. Ankara, Polonya ile iyi ilişkilerini korurken, Ukrayna'ya verdiği desteği sürdürme konusunda denge politikası izlemek zorunda kalacaktır.
