ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), tarihinin en büyük mali denetim başarısızlığıyla karşı karşıya. 2024 mali yılı denetiminde varlıklarının yarısından fazlasının muhasebesini yapamadığı ortaya çıkan Pentagon, trilyonlarca dolarlık bütçesine rağmen şeffaflık ve hesap verebilirlik konusunda iflas etmiş durumda. Bu durum, sadece Amerikan vergi mükellefleri için değil, küresel güvenlik mimarisi açısından da ciddi riskler taşıyor.
Pentagon'un Mali Krizi: Boyutlar ve Nedenler
Pentagon, 2018'den bu yana her yıl başarısız denetim raporları alıyor. 2024'te, 3,8 trilyon dolarlık varlığının 1,9 trilyon dolarını muhasebeleştiremediğini açıkladı. Bunun anlamı, her iki dolardan birinin nereye harcandığının bilinmemesi. Uzmanlara göre, bu devasa kaynağın önemli bir kısmı verimsiz programlara, şişirilmiş sözleşmelere veya doğrudan israfa gidiyor. Savunma bütçesinin büyük bölümünü oluşturan F-35 savaş uçağı programı, yıllardır maliyet aşımları ve teslimat gecikmeleriyle eleştiriliyor.
Bu durumun temel nedeni, Pentagon'un onlarca farklı muhasebe sistemi kullanması ve bunların birbiriyle entegre olmaması. Kongre'nin savunma harcamalarını detaylı bir şekilde izleyememesi, siyasetçilerin kendi bölgelerine yatırım çekmek için verimsiz projeleri desteklemesine olanak tanıyor. Ordu içinde de reform çağrıları yükseliyor; ancak bürokratik direnç ve savunma sanayii lobisinin gücü değişimi engelliyor.
Küresel Güvenlik ve Ekonomiye Etkileri
Pentagon'un mali disiplinsizliği, ABD'nin küresel caydırıcılık kapasitesini doğrudan etkiliyor. Trilyonlarca dolar harcanmasına rağmen, ordunun modernizasyon ihtiyaçları karşılanamıyor. Çin ve Rusya gibi rakipler, bu verimsizliği kendi lehlerine kullanıyor. Ayrıca, ABD'nin müttefikleri, Washington'un taahhütlerini yerine getirme kapasitesinden şüphe duymaya başlıyor.
Ekonomik boyutta ise, israf edilen her dolar, ABD'nin altyapı, eğitim ve sağlık gibi alanlardaki yatırımlarından çalınıyor. Savunma bütçesinin GSYİH içindeki payı yüzde 3,5'i aşarken, bu kaynakların etkin kullanılmaması uzun vadede Amerikan ekonomisini zayıflatıyor. Kongre'nin reform yapmaması durumunda, bu krizin derinleşerek ABD'nin küresel liderlik rolünü tehdit edebileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pentagon'un mali krizi, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, dolaylı etkileri önemli. ABD'nin savunma bütçesindeki verimsizlik, Türkiye'nin NATO içindeki caydırıcılığına gölge düşürebilir. Ayrıca, Washington'un müttefiklerine yönelik askeri yardım ve iş birliği programlarını etkileyebilir. Türkiye'nin savunma sanayiinde yerli üretime yönelmesi, bu tür dış kaynaklı verimsizliklerden etkilenmemek açısından stratejik bir hamle olarak öne çıkıyor. Bölgesel güvenlik dinamiklerinde ABD'nin zayıflaması, Türkiye'nin bağımsız hareket alanını genişletebilir, ancak bu aynı zamanda istikrarsızlık riskini de artırabilir.
