Papa Leo XIV, İspanya'ya yaptığı bir haftalık ziyaret kapsamında Kanarya Adaları'na ulaşmaya çalışan göçmenlerin karşılaştığı dramı gündeme taşıdı. Katolik dünyasının ruhani lideri, adalara yapılan düzensiz göç dalgası karşısında uluslararası toplumun "kayıtsızlığını" sert bir dille eleştirdi. Papa'nın bu çıkışı, Avrupa'nın güney sınırında yaşanan insani krize yeniden odaklanılmasına yol açtı.
Göçmen dramı ve Papa'nın mesajı
Papa Leo XIV, İspanya ziyareti sırasında Kanarya Adaları'nın güneyinde yer alan Gran Canaria adasına geçerek burada bir göçmen kabul merkezini ziyaret etti. Ziyarette konuşan Papa, "Her gün onlarca insan bu sularda hayatını kaybediyor. Biz ise sadece izliyoruz. Bu kayıtsızlık, insanlık onuruna vurulmuş bir darbedir" ifadelerini kullandı. Papa'nın bu sözleri, özellikle İtalya ve İspanya gibi Akdeniz'in göç akınlarına maruz kalan ülkelerde yankı buldu.
Kanarya Adaları, son yıllarda Afrika kıtasından Avrupa'ya ulaşmak isteyen göçmenler için ana geçiş rotalarından biri haline geldi. İspanyol makamlarına göre 2024 yılında adalara ulaşan düzensiz göçmen sayısı 40 bini aştı. Bu sayı, bir önceki yıla göre yüzde 30 artış gösterdi. Göçmenlerin büyük çoğunluğu, Moritanya, Senegal ve Fas gibi Batı Afrika ülkelerinden geliyor. Atlantik Okyanusu'nu geçmek için kullanılan eski ve güvenilmez ahşap tekneler, her yıl yüzlerce kişinin ölümüne neden oluyor.
Papa, ziyaretinde sadece ölümleri değil, aynı zamanda hayatta kalan göçmenlerin yaşadığı insanlık dışı koşulları da gündeme getirdi. Kabul merkezlerinin aşırı kalabalık olduğunu, sağlık hizmetlerinin yetersiz kaldığını belirten Papa, "Bu insanlar birer istatistik değil, her biri birer kardeşimizdir" dedi. Vatikan'ın göçmen politikalarına ilişkin bu açıklamalar, Avrupa Birliği'ni de hedef alıyor. Papa, AB'nin ortak bir göç politikası geliştirememesini ve yükü sadece sınır ülkelerine bırakmasını eleştirdi.
Bölgesel ve küresel boyut
Kanarya Adaları'ndaki göç krizi, sadece İspanya'yı değil, tüm Avrupa'yı ilgilendiren bir boyut taşıyor. Afrika'dan Avrupa'ya yönelen göç dalgası, son on yılda Akdeniz'deki insani krizin en belirgin örneği haline geldi. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) verilerine göre, 2024 yılında Akdeniz'de düzensiz yollarla Avrupa'ya ulaşmaya çalışan 120 binden fazla kişi kaydedildi. Bunlardan yaklaşık 2 bin 500'ü ise denizde hayatını kaybetti ya da kayboldu.
Papa'nın bu ziyareti, Vatikan'ın göçmen hakları konusundaki geleneksel tutumunu bir kez daha ortaya koydu. Katolik Kilisesi, tarihsel olarak göçmenlerin korunması ve entegrasyonu konusunda aktif bir rol üstleniyor. Ancak Papa Leo XIV'in doğrudan bir kriz bölgesine giderek yaptığı bu vurgu, mesajın etkisini artırdı. İspanya hükümeti, Papa'nın çağrısına olumlu yanıt verdiğini açıklarken, AB Komisyonu da "göç yönetiminde daha fazla dayanışma" sözü verdi. Bununla birlikte, Avrupa'da yükselen aşırı sağ partilerin göçmen karşıtı söylemleri, bu tür insani çağrıların siyasi karşılık bulmasını zorlaştırıyor.
Uzmanlar, Kanarya Adaları üzerinden Avrupa'ya ulaşmaya çalışan göçmen sayısının önümüzdeki yıllarda daha da artacağını öngörüyor. İklim değişikliği, siyasi istikrarsızlık ve ekonomik fırsat eşitsizliği, Afrika'dan göçü tetikleyen temel faktörler arasında yer alıyor. Papa'nın tepkisi, bu küresel sorunun sadece bir yönüne ışık tutarken, çözüm için uluslararası işbirliğinin şart olduğuna işaret ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Papa'nın göçmenlere yönelik kayıtsızlık eleştirisi, Türkiye için de önemli bir bağlam sunuyor. Türkiye, yaklaşık 4 milyon mülteciye ev sahipliği yaparak dünyada en fazla sığınmacı barındıran ülke konumunda. AB'nin göç konusunda Türkiye ile yaptığı 2016 tarihli mutabakat, Avrupa'nın sınırlarını koruma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. Ancak Papa'nın vurguladığı gibi, bu tür anlaşmalar insani boyutu ikinci plana atabiliyor. Türkiye, düzensiz göçle mücadelede zaman zaman benzer eleştirilere maruz kalsa da, Suriye'den başlayarak Afganistan ve Afrika'ya uzanan göç dalgalarında Ankara'nın rolü kritik. Papa'nın çağrısı, küresel düzeyde yük paylaşımının artırılması gerektiğini bir kez daha hatırlatırken, Türkiye'nin bu süreçte daha fazla uluslararası destek talep etmesinin haklılığını pekiştiriyor.
