Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın, Lübnan'daki Hizbullah hareketiyle doğrudan müzakereler başlatma talebinin, örgüt tarafından reddedildiği ortaya çıktı. Middle East Eye'ın (MEE) özel haberine göre, Trump yönetimi 2019-2020 yıllarında Hizbullah'la gizli bir diyalog kanalı oluşturmaya çalıştı, ancak örgüt bu girişimi kesin bir dille geri çevirdi. Bu gelişme, ABD'nin bölgedeki geleneksel müttefikleri İsrail ve Suudi Arabistan ile yaşadığı gerilimlerin yaşandığı bir dönemde, Washington'ın Orta Doğu politikasına dair yeni soru işaretleri yaratıyor.
Gelişmenin Arka Planı
MEE'ye konuşan üç ayrı kaynak, Trump'ın özel elçisi aracılığıyla Hizbullah'a ilettiği mesajda, örgütün siyasi kanadıyla görüşme isteğini ilettiğini doğruladı. Kaynaklara göre, bu talep Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah'a iletildi, ancak Nasrallah, ABD'ye güvenilmediği gerekçesiyle bunu kabul etmedi. Hizbullah, uzun süredir ABD'yi “büyük Şeytan” olarak nitelendiriyor ve İsrail'le mücadelede ana hedef olarak görüyor. Trump ise başkanlığı sırasında İran'a yönelik “azami baskı” politikası izlemiş ve Hizbullah'ı da İran'ın vekili olarak tanımlamıştı.
Öte yandan, Trump yönetiminin bu hamlesi, dönemin Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton gibi isimlerin katı İran karşıtı çizgisiyle çelişiyor. Eski yetkililerden biri, Trump'ın bölgede “büyük anlaşma” arayışının bir parçası olarak Hizbullah'la görüşmeyi düşündüğünü, ancak bu fikrin kurmayları tarafından engellendiğini öne sürdü. Bu bilgi, Trump'ın 2018'de Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile yaptığı görüşmelerdeki doğrudan diplomasi anlayışını yansıtıyor olabilir.
Hizbullah'ın bu talebi reddetmesi, örgütün bölgesel dinamiklerde İran'ın etkisi altında hareket ettiği gerçeğini bir kez daha ortaya koydu. Uzmanlar, Hizbullah'ın ABD ile yapacağı doğrudan bir görüşmenin, İran ile olan ittifakını zayıflatabileceği ve Lübnan'daki siyasi krizde elini zayıflatabileceği yorumu yapıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gizli diplomatik girişimin ortaya çıkması, ABD'nin Orta Doğu'da geleneksel müttefikleri dışında da arayışlara girebileceğini gösteriyor. Trump döneminde ABD, İsrail ile ilişkileri güçlendirmiş, İbrahim Anlaşmaları ile bazı Arap ülkelerini İsrail ile normalleşmeye ikna etmişti. Ancak Hizbullah'a yönelik bu adım, Washington'un bölgedeki tüm aktörlerle diyalog kurabileceği sinyalini veriyor.
Bölgesel olarak bakıldığında, bu haber Lübnan'daki siyasi dengeleri de etkileyebilir. Hizbullah, Lübnan'da hükümet kurma çalışmalarında kritik bir oyuncu konumunda. ABD ile olası bir diyalog, örgütün uluslararası meşruiyet arayışında yeni bir kapı aralayabilirdi. Ancak reddedilmesi, Hizbullah'ın İran'a bağlılığının bir göstergesi olarak yorumlandı.
Küresel düzeyde ise bu gelişme, İran nükleer anlaşmasına yönelik müzakerelerin sürdüğü bir dönemde, ABD ile İran arasındaki dolaylı temasların bir yansıması olarak görülebilir. Hizbullah, İran'ın en önemli bölgesel vekili olduğu için, bu talebin İran'a yönelik bir mesaj mı yoksa Trump'ın kişisel diplomasi tercihinin bir yansıması mı olduğu tartışılıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Lübnan'da Sünni kesimlerle ve siyasi aktörlerle yakın ilişkiler yürütüyor; Hizbullah ise İran'ın bölgesel politikalarının bir parçası. Bu haber, Türkiye'nin Orta Doğu politikasında İran'ın etkisini dengeleme arayışında yeni bir boyut oluşturabilir. Ankara'nın Hizbullah'a açık bir desteği bulunmamakla birlikte, bölgedeki güç dengesi değişimleri Türkiye'nin Lübnan'daki nüfuzunu etkileyebilir. Ayrıca, ABD'nin bölgede yeni diyalog arayışları, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde farklı alanlarda iş birliği fırsatları yaratabilir. Ancak, bu tür haberler, ABD'nin Orta Doğu'da öngörülemez politikalar izlediği algısını güçlendirerek, Türkiye'nin kendi bölgesel girişimlerini bağımsız şekilde yürütmesi gerekliliğini vurguluyor.
