Avustralya'da yaşamı sona erdirme (ötanazi) hakkına sahip hastaların doktorlarıyla telefon veya video yoluyla görüşebilmesi için yürütülen kampanya, federal hükümetin tutumu nedeniyle kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Aktivistler, mevcut federal yasağın özellikle kırsal ve bölgesel Avustralya'da yaşayan insanları olumsuz etkilediğini belirtirken, Başbakan yaptığı açıklamada ötanazi konsültasyonlarının "yüz yüze" yapılması gerektiğini savundu.
Gelişmenin Arka Planı
Avustralya'da eyaletler, ötanaziyle ilgili yasaları kendi yetki alanlarında düzenliyor. Ancak federal düzeyde, Telehealth yani uzaktan sağlık hizmeti kapsamında yaşam sonu danışmanlığının yapılmasını yasaklayan bir düzenleme bulunuyor. Bu yasak, özellikle büyük şehir merkezlerinden uzakta yaşayan hastaların, uzman bir doktora erişimini zorlaştırıyor. Kampanyacılar, hastaların yüz yüze görüşme için yüzlerce kilometre yol kat etmek zorunda kaldığını ya da bu hizmetten tamamen mahrum kaldığını vurguluyor.
Konuya ilişkin açıklama yapan Başbakan, ötanazi gibi hassas bir sürecin ancak yüz yüze gerçekleştirilebileceğini ifade etti. Başbakan'a göre, bu tür görüşmelerde hastanın durumunu doğru değerlendirebilmek ve etik standartları koruyabilmek için fiziksel bir görüşme şart. Ancak eleştirmenler, bu tutumun bölgesel Avustralya'da yaşayan hastaların haklarına erişimini engellediğini savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avustralya'daki bu tartışma, dünya genelinde ötanazi ve teletıp konularında yaşanan gelişmelerle paralellik gösteriyor. Birçok ülke, yaşam sonu bakım uygulamalarında teknolojinin kullanımını artırıyor. Örneğin, Kanada'da teletıp yoluyla ötanazi danışmanlığı yapılabilirken, bazı Avrupa ülkeleri de benzer uygulamaları değerlendiriyor. Uzmanlar, COVID-19 salgınının ardından teletıp hizmetlerinin yaygınlaşmasının bu tür uygulamalara olan ilgiyi artırdığını belirtiyor.
Öte yandan, Avustralya'daki federal yasak, eyaletlerin yetkileri ile federal hükümetin politikaları arasındaki uyumsuzluğu gözler önüne seriyor. Bu durum, federalizmin sağlık hizmetleri üzerindeki etkisini tartışmaya açıyor. Bölgesel eşitsizliklerin giderilmesi için atılan adımlar, diğer federal yapılardaki ülkeler için de örnek teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'daki bu tartışma, Türkiye'deki sağlık politikaları açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, ötanazi ve teletıp gibi konularda küresel eğilimleri göstermesi bakımından önemli. Türkiye'de ötanazi yasal değil ve bu konudaki tartışmalar etik ve dini boyutlarıyla sürüyor. Teletıp uygulamaları ise pandemi sonrası dönemde hızla yaygınlaştı. Bu nedenle, Avustralya'daki gelişmeler, Türkiye'de sağlık hizmetlerine erişimde dijitalleşmenin sınırlarını ve etik ilkeleri tartışmak için bir zemin oluşturabilir. Bölgesel açıdan, özellikle kırsal kesimde sağlık hizmetlerine erişim sorunu Türkiye'de de gündemde olduğundan, bu konudaki uluslararası deneyimler yol gösterici olabilir.
