Hong Kong Tüketici Konseyi'nin yaptığı bir araştırma, piyasadaki okuma gözlüklerinin yarısından fazlasında, kullanıcıların göz sağlığı için hayati önem taşıyan bir bilginin eksik olduğunu ortaya koydu. Konsey, Ocak ve Mayıs ayları arasında 17 farklı hazır okuma gözlüğü modelini test etti ve modellerin yüzde 53'ünün, göz bebekleri arasındaki mesafe olan pupiller mesafeyi (PD) etiketlemediğini tespit etti. PD değeri, gözlük camlarının kullanıcının gözlerine tam olarak hizalanması için kritik bir ölçümdür; yanlış hizalama, bulanık görme, baş ağrısı ve göz yorgunluğuna yol açabilir. Bu durum, özellikle yaşlı nüfusun yoğun olduğu ve okuma gözlüklerinin yaygın olarak kullanıldığı Hong Kong'da ciddi bir halk sağlığı sorununa işaret ediyor.
Test edilen modeller ve eksiklikler
Konsey, test ettiği 17 model arasında yalnızca 8 modelin PD bilgisini etikette sunduğunu, diğer 9 modelin ise bu bilgiyi tamamen atladığını bildirdi. PD değeri, her birey için farklılık gösterir ve genellikle 54 ila 68 milimetre arasında değişir. Gözlük camlarının optik merkezi, kullanıcının göz bebekleriyle aynı hizada olmalıdır; aksi takdirde, gözler odaklanmak için daha fazla çaba harcar ve bu da astenopi olarak bilinen göz yorgunluğuna neden olur. Araştırmada ayrıca, bazı modellerin cam kalitesinin düşük olduğu ve çizilmelere karşı dayanıklı olmadığı belirtildi. Konsey, tüketicilere hazır okuma gözlüğü alırken mutlaka PD değerini kontrol etmelerini ve mümkünse bir göz doktoruna danışmalarını önerdi. Hazır gözlüklerin kişiye özel olmadığını ve uzun süreli kullanımda göz sağlığını olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.
Küresel boyut ve düzenleyici boşluk
Bu sorun yalnızca Hong Kong'a özgü değil; dünya genelinde birçok ülkede hazır okuma gözlükleri benzer şekilde düzensiz bir pazara sahip. ABD'de Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), reçetesiz satılan okuma gözlüklerini tıbbi cihaz olarak sınıflandırmıyor ve etiketleme zorunluluğu getirmiyor. Avrupa Birliği'nde ise CE işareti zorunlu olsa da, PD bilgisi her zaman etikette yer almıyor. Uzmanlar, özellikle gelişmekte olan ülkelerde hazır gözlüklerin yaygın olarak kullanıldığını ve bu ürünlerin kalite kontrolünün artırılması gerektiğini söylüyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), düzeltilmemiş kırma kusurlarının küresel görme engelliliğin önde gelen nedenlerinden biri olduğunu belirtiyor. Hazır gözlüklerin yanlış kullanımı, bu sorunu daha da kötüleştirebilir. Bu nedenle, tüketici örgütleri ve sağlık kuruluşları, daha sıkı düzenlemeler ve tüketici bilincinin artırılması çağrısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer bir durum söz konusu; aktarlarda, eczanelerde ve online platformlarda reçetesiz satılan okuma gözlükleri yaygın olarak kullanılıyor. Ancak bu ürünlerin etiketlerinde pupiller mesafe gibi kritik bilgilerin bulunup bulunmadığına dair kapsamlı bir denetim mekanizması bulunmuyor. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun bu konuda daha sıkı düzenlemeler getirmesi, halk sağlığını korumak adına önemli bir adım olabilir. Özellikle yaşlı nüfusun arttığı Türkiye'de, yanlış gözlük kullanımına bağlı göz yorgunluğu ve baş ağrısı gibi sorunların önüne geçmek için tüketici bilincinin artırılması ve ürünlerin denetlenmesi gerekiyor. Bu küresel sorun, Türkiye'nin de kendi iç pazarında benzer önlemleri alması gerektiğini gösteriyor.
