Nijer'in başkenti Niamey'de cumartesi günü, cumhurbaşkanlığı muhafızları ile silahlı kuvvetlerin bazı unsurları arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Olaylar, kentin bazı bölgelerinde gece boyunca yoğun silah seslerinin duyulmasının ardından patlak verdi. Görgü tanıkları, saray yakınlarında tankların hareket ettiğini ve ağır makineli tüfek ateşinin duyulduğunu bildirdi. Bu gelişme, ülkenin üç yıldır askeri cunta tarafından yönetildiği bir dönemde, iktidar içindeki bölünmeleri gözler önüne serdi.
Gelişmenin Arka Planı: Nijer'deki Siyasi İstikrarsızlık ve Güvenlik Krizi
Nijer, 2023 yılında General Abdourahamane Tchiani liderliğindeki bir askeri darbeyle demokratik yönetimden uzaklaşmıştı. Darbe, dönemin Cumhurbaşkanı Mohamed Bazoum'un devrilmesiyle sonuçlanmış ve ülke uluslararası toplum tarafından kınanmıştı. Ancak cunta, iktidarını pekiştirmesine rağmen, ülkenin kuzey ve batı bölgelerinde etkili olan cihatçı gruplarla mücadelede zorluklarla karşılaşmaya devam ediyor. Bu gruplar, Mali ve Burkina Faso'da da faaliyet gösteren ve bölgeyi istikrarsızlaştıran El Kaide ve IŞİD bağlantılı örgütlerdir.
Son aylarda, cunta yönetimine karşı artan bir huzursuzluk gözlemleniyordu. Ordu içindeki farklı gruplar arasında yaşanan gerilimler, özellikle de cumhurbaşkanlığı muhafızları ile düzenli ordu birlikleri arasındaki rekabet, sık sık güvenlik güçlerinin görev dağılımı ve siyasi nüfuz konularında çatışmalara yol açıyordu. Bu tür bir iç çatışma, Nijer'de daha önce de yaşanmıştı; ancak cumartesi günkü olaylar, doğrudan sarayı hedef alması açısından daha ciddi bir tırmanışı işaret ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Sahel Bölgesinde Güvenlik ve Uluslararası Aktörlerin Rolü
Nijer, Sahel bölgesinin merkezinde yer alması nedeniyle hem bölgesel hem de küresel güçler için stratejik bir öneme sahip. Ülke, Fransa'nın bölgedeki askeri varlığının azalmasının ardından, Rusya'nın etkisinin arttığı bir alan haline gelmişti. Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS), darbenin ardından Nijer'e yaptırımlar uygulamış ve demokrasiye dönüş çağrısında bulunmuştu. Ancak cunta yönetimi, uluslararası baskılara rağmen iktidarını sürdürmeye devam ediyor.
Bu son olay, bölgedeki istikrarsızlığın ne kadar derin olduğunu ve ordunun kendi içindeki bölünmelerin hükümetin otoritesini zayıflattığını gösteriyor. Uzmanlar, Nijer'deki bu tür bir iç çatışmanın, cihatçı grupların işini kolaylaştırabileceği ve bölgesel güvenliği daha da kötüleştirebileceği konusunda uyarıyor. Ayrıca, Nijer'in batıda Mali ve Burkina Faso, doğuda Çad ve Libya ile olan sınırları, silah ve savaşçı akışını kolaylaştırarak durumu daha da karmaşık hale getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika kıtasıyla özellikle son yirmi yılda ekonomik ve askeri iş birliğini artırmıştır. Nijer, Türkiye'nin Sahra Altı Afrika'da önemli ortaklarından biri haline gelmiştir; iki ülke arasında savunma sanayii, madencilik ve kalkınma alanlarında anlaşmalar imzalanmıştır. Nijer'deki bu istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgedeki yatırımlarını ve askeri iş birliğini olumsuz etkileyebilir. Ankara, Sahel'deki krizlerin Libya ve Sudan'daki istikrarsızlıkla bağlantılı olduğunu göz önünde bulundurarak, bölgesel güvenliğe katkı sağlamak için diplomatik girişimlerde bulunmaktadır. Bu çatışma, Türkiye'nin Afrika politikasını gözden geçirmesine ve bölgedeki varlığını yeniden değerlendirmesine neden olabilir.
