New Mexico Başsavcılığı, sosyal medya devi Meta'nın platformlarında çocukların cinsel istismarına göz yumduğu gerekçesiyle açtığı davada, şirketin 40 milyar dolara kadar tazminat ödemesini talep ediyor. Dava, Meta'nın çocuk kullanıcıları korumak için yeterli önlem almadığı ve gençleri hedef alan algoritmalarıyla ruh sağlıklarını olumsuz etkilediği iddialarına dayanıyor. New Mexico Başsavcısı Raúl Torrez, Meta'nın kendi araştırmalarında bile çocuklar üzerindeki zararlı etkileri bildiğini ancak kâr amacıyla bunları görmezden geldiğini savunuyor.
Davanın Arka Planı ve İddialar
New Mexico eyaleti, 2023 yılında Meta'ya karşı kapsamlı bir dava açmıştı. Dava dosyasında, Meta'nın Facebook ve Instagram platformlarının çocukları çevrimiçi zorbalık, cinsel istismar ve ruh sağlığı sorunlarına karşı korumakta yetersiz kaldığı belirtiliyor. Eyalet, şirketin kendi iç iletişimlerinde bu riskleri bildiğini ancak kullanıcı tabanını genişletmek ve reklam gelirlerini artırmak için gerekli önlemleri almadığını öne sürüyor. Dava kapsamında ortaya çıkan belgeler, Meta yöneticilerinin genç kullanıcıların platformda geçirdiği zamanı artırmak için tasarım değişiklikleri yaptığını gösteriyor.
New Mexico Başsavcılığı, Meta'nın eylemlerinin eyalet tüketici koruma yasalarını ihlal ettiğini ve kamu zararına yol açtığını belirtiyor. Talep edilen 40 milyar dolarlık tazminat, Meta'nın yıllık gelirinin önemli bir kısmına denk geliyor. Bu rakam, eyaletin çocukları korumaya yönelik yasaları ihlal eden şirketlere karşı bugüne kadar talep ettiği en yüksek meblağlardan biri. Dava, Meta'nın yanı sıra diğer teknoloji şirketlerine de emsal teşkil edebilecek nitelikte.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ABD'de eyalet başsavcıları, son yıllarda teknoloji devlerine karşı çocuk güvenliği ve veri gizliliği konularında artan sayıda dava açıyor. Federal düzeyde ise Çocuk Çevrimiçi Gizlilik Koruma Yasası (COPPA) gibi düzenlemeler bulunsa da, eyaletler kendi yasalarıyla daha sert yaptırımlar uygulamaya çalışıyor. New Mexico'nun bu davası, Meta'nın çocuk kullanıcılar konusundaki sorumluluklarını sorgulayan geniş bir hukuki mücadelenin parçası. Benzer davalar Kaliforniya, Colorado ve diğer eyaletlerde de devam ediyor.
Küresel ölçekte, Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR), çocukların çevrimiçi korunmasına yönelik katı kurallar getiriyor. Meta, AB'de de benzer ihlaller nedeniyle milyarlarca euro ceza almış durumda. New Mexico davası, şirketin küresel itibarını ve mali yapısını daha da sarsabilir. Eğer eyalet davayı kazanırsa, Meta'nın çocuk güvenliği politikalarını kökten değiştirmesi ve platformlarında yaş doğrulama gibi ek önlemler alması gerekebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de çocukların sosyal medya kullanımı ve çevrimiçi istismar riskleri önemli bir gündem maddesi. Meta'nın küresel ölçekte aldığı cezalar ve uyguladığı politika değişiklikleri, Türkiye'deki düzenleyiciler için de bir referans oluşturuyor. Eğer New Mexico davası Meta'nın çocuk güvenliği konusundaki uygulamalarını sıkılaştırmaya zorlarsa, bu durum Türkiye'deki kullanıcıları da olumlu etkileyebilir. Ayrıca Türkiye, kendi çocuk koruma yasalarını güncellerken bu tür uluslararası davaları dikkate alabilir. Ancak Meta'nın Türkiye'deki operasyonları üzerindeki etkisi sınırlı olabilir; zira şirket yerel yasalara uyum konusunda esnek davranabiliyor.
