Nepal'in dağlık bölgelerinde ve komşu Tibet'te meydana gelen şiddetli seller, yalnızca dakikalar içinde tüm köyleri yıkıp geçti. Muhabirimiz Anupreeta Das, felaketin hemen ardından bölgeye ulaşarak kurtarma çalışmalarına tanıklık etti. Dağlardan kopan devasa çamur ve kaya kütleleri, dar vadilerden geçen nehirleri baraj gibi tıkayarak ani ve ölümcül su baskınlarına yol açtı. İlk belirlemelere göre yüzlerce kişi hayatını kaybetti, binlerce kişi evsiz kaldı. Yetkililer, kayıp sayısının artabileceği konusunda uyarıyor.
Felaketin Boyutları
Himalayalar'ın güney yamaçlarında yer alan Nepal, muson yağmurlarının yol açtığı sellerle sık sık karşılaşıyor. Ancak bu kez durum farklıydı. Yoğun yağışların ardından yüksek dağ göllerinden birinin setinin yırtılması (GLoF) ihtimali üzerinde duruluyor. Bu tür olaylar, küresel ısınmanın etkisiyle eriyen buzulların oluşturduğu göllerin hacminin artmasıyla daha sık yaşanmaya başladı. Uzmanlar, bölgedeki iklim değişikliğinin bu tür ani sellerin sıklığını ve şiddetini artırdığını belirtiyor.
Muhabir Das, sabah saatlerinde bölgeye ulaştığında gökyüzü hâlâ gridi. Helikopterler, çamur ve enkazla kaplı vadilere inerek yaralıları tahliye etmeye çalışıyordu. Yerel halk, sağ kurtulanları aramak için çıplak elle enkazı kazıyordu. Tanık olduğu en çarpıcı görüntü, bir zamanlar ayakta duran evlerin yerinde şimdi sadece çamur ve kırık ağaçların olmasıydı. "Bir köyün tamamı dakikalar içinde silinmişti," diyor Das. "İnsanlar akrabalarını ve komşularını arıyor, ancak umutlar her geçen saat azalıyor."
Kurtarma ekipleri, Nepal ordusu ve polisi, arama kurtarma köpekleri ve insansız hava araçları kullanarak kayıp kişileri bulmaya çalışıyor. Ancak yolların çoğu çökmüş durumda; bazı bölgelere ulaşım sadece helikopterle sağlanabiliyor. Nepal Başbakanı, felaket bölgesinde acil durum ilan etti ve uluslararası yardım çağrısında bulundu.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Bu felaket, yalnızca Nepal'i değil, tüm Güney Asya'yı etkileyen iklim değişikliği gerçeğini bir kez daha gözler önüne seriyor. Himalayalar, dünyanın üçüncü kutbu olarak anılıyor ve buradaki buzullar, Asya'nın büyük nehirlerini besliyor. Buzulların hızla erimesi, hem su kaynaklarını tehdit ediyor hem de sel riskini artırıyor. Bilim insanları, bölgede yaşayan milyonlarca insanın bu tür felaketlere karşı savunmasız olduğunu vurguluyor.
Nepal, iklim değişikliğinden en az sorumlu olan ancak en çok etkilenen ülkelerden biri. Bu nedenle, gelişmiş ülkelerin iklim finansmanı taahhütlerini yerine getirmesi büyük önem taşıyor. Ayrıca, erken uyarı sistemlerinin kurulması ve altyapının güçlendirilmesi gibi uyum çalışmaları için uluslararası iş birliği şart. Felaketin ardından Hindistan ve Çin gibi komşu ülkeler de yardım teklifinde bulundu; bu da bölgesel dayanışmanın önemini ortaya koyuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Nepal'deki sel felaketi, Türkiye'nin de dahil olduğu Doğu Anadolu ve Karadeniz gibi dağlık bölgelerde benzer risklere dikkat çekiyor. Türkiye, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele kapsamında sel ve heyelan risklerine karşı önlemler almalı. Ayrıca, Türkiye'nin uluslararası yardım ve kalkınma iş birliği politikaları çerçevesinde Nepal gibi ülkelere destek olması, küresel dayanışma açısından önemli. Bu olay, iklim değişikliğinin sınır tanımadığını ve ülkelerin ortak hareket etmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.
