NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ittifakın önümüzdeki dönemdeki önceliklerine ilişkin yaptığı açıklamada, Ankara'da düzenlenecek zirvenin ana gündem maddesinin geçtiğimiz yıl Lahey'de alınan kararların hayata geçirilmesi olacağını belirtti. Rutte, "Lahey'de çok şey yaptık, ancak şimdi Lahey'dekileri uygulamaya koymalıyız" ifadelerini kullandı. NATO liderleri, 2024 yılında Lahey'de düzenlenen zirvede savunma harcamalarının artırılması, caydırıcılık kapasitesinin güçlendirilmesi ve ittifakın doğu kanadının savunmasının takviye edilmesi gibi konularda önemli taahhütlerde bulunmuştu. Ankara zirvesi, bu taahhütlerin ne ölçüde yerine getirildiğinin değerlendirileceği ve eksikliklerin giderilmesi için yeni adımların atılacağı kritik bir toplantı olarak görülüyor.
Gelişmenin Arka Planı
Geçtiğimiz yıl Lahey'de düzenlenen NATO zirvesi, ittifakın savunma harcamaları hedefini gayri safi yurt içi hasılanın (GSYİH) yüzde 2'sinden en az yüzde 2,5'e çıkarma kararıyla sonuçlanmıştı. Ayrıca, Doğu Avrupa'da konuşlandırılacak çokuluslu savaş gruplarının sayısının artırılması ve hava savunma sistemlerinin güçlendirilmesi de kararlaştırılmıştı. Ancak, birçok üye ülke bu hedeflere ulaşmakta zorlanıyor. Özellikle Almanya, Fransa ve İtalya gibi büyük ekonomiler, savunma bütçelerini artırma konusunda siyasi ve mali engellerle karşı karşıya. Rutte'nin Ankara zirvesine vurgu yapması, uygulama sürecindeki aksaklıkların giderilmesi için Türkiye'nin oynayabileceği kilit role işaret ediyor. Türkiye, uzun yıllardır NATO'nun en büyük ordularından birine sahip olması ve savunma harcamalarında GSYİH'nın yüzde 2'sinin üzerinde bir pay ayırmasıyla ittifak içinde örnek ülke konumunda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ankara zirvesi, sadece NATO'nun iç dinamikleri açısından değil, aynı zamanda küresel güvenlik dengeleri bakımından da büyük önem taşıyor. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının devam ettiği bir dönemde ittifakın caydırıcılık kapasitesini artırma çabaları, Doğu Avrupa'daki güvenlik endişelerini gidermeyi hedefliyor. Öte yandan, Orta Doğu ve Akdeniz'deki istikrarsızlık, NATO'nun güney kanadının da güçlendirilmesini gerektiriyor. Türkiye, bu bağlamda hem Doğu Avrupa hem de Orta Doğu cephelerinde kritik bir coğrafi konuma sahip. Zirvede ayrıca, NATO'nun terörle mücadele stratejisi, siber güvenlik ve yükselen teknolojilerin askeri alandaki etkileri gibi konuların da ele alınması bekleniyor. Rutte'nin "Lahey'de yapılanları uygulamalıyız" sözü, aslında tüm bu alanlarda atılması gereken somut adımlara dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ankara zirvesine ev sahipliği yapmak, Türkiye'nin NATO içindeki merkezi rolünü pekiştirirken, aynı zamanda savunma sanayii ve askeri iş birliği açısından yeni fırsatlar sunuyor. Türkiye, uzun süredir savunma harcamaları ve terörle mücadele konusunda müttefiklerinden daha fazla destek bekliyor. Bu zirve, özellikle PKK/YPG tehdidine karşı NATO'nun daha somut adımlar atması için bir zemin oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye'nin F-16 modernizasyonu ve diğer savunma projeleri konusunda ABD ile yaşadığı sürtüşmelerin aşılması için de bir diyalog kanalı açılabilir. Rutte'nin vurguladığı "taahhütlerin yerine getirilmesi", Türkiye'nin beklentilerinin karşılanması anlamına da gelebilir. Küresel ölçekte ise zirve, çok kutuplu dünyada NATO'nun geleceği ve Türkiye'nin bu yapı içindeki konumunu yeniden tanımlama potansiyeli taşıyor.
