Malezya'dan sınır dışı edilen üç gemi dolusu Myanmar vatandaşı, 4 Ekim sabahı Myanmar'ın Thanlyin kentindeki donanma üssüne ulaştı. Ülkedeki askeri darbe sonrası iç savaş şiddetlenirken, geri gönderilen göçmenler büyük risk altında. Myanmar Donanması'na ait gemilerle taşınan göçmenlerin kesin sayısı açıklanmadı ancak binlerce kişinin zorla geri gönderildiği bildiriliyor.
Geri gönderilme süreci ve arka plan
Malezya, uzun süredir Myanmar'dan gelen göçmenler için önemli bir hedef ülke konumunda. Ülkede kayıtsız çalışan yüz binlerce Myanmar vatandaşı bulunuyor. 2021 askeri darbesinden bu yana Myanmar'da ekonomik çöküş ve iç çatışmalar derinleşti; bu durum Malezya'ya yönelik göçü artırdı. Malezya hükümeti zaman zaman düzensiz göçmenleri geri gönderme operasyonları düzenliyor. Son operasyonda üç geminin Thanlyin'deki donanma üssüne yanaştığı doğrulandı. Thanlyin, Yangon'un güneydoğusunda stratejik bir liman kenti. Göçmenlerin dönüşü, Myanmar yönetiminin uluslararası baskıya rağmen geri kabul anlaşmalarını sürdürdüğünü gösteriyor.
Geri gönderilenler arasında kadınlar ve çocukların da olduğu belirtiliyor. İnsan hakları örgütleri, Myanmar'da devam eden çatışmalar nedeniyle geri gönderilen sivillerin can güvenliğinin tehlikede olduğu uyarısında bulunuyor. Özellikle askeri yönetimin muhaliflere yönelik sert tutumu göz önüne alındığında, geri dönenlerin işkence, keyfi gözaltı ve zorla askere alınma riskiyle karşı karşıya olduğu ifade ediliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Myanmar, 2021 darbesinden bu yana Güneydoğu Asya'nın en istikrarsız ülkelerinden biri haline geldi. Ülke genelinde ordu ile direniş güçleri arasında şiddetli çatışmalar sürüyor. Birleşmiş Milletler'e göre, ülke içinde 3 milyondan fazla kişi yerinden edilmiş durumda. Komşu ülkeler binlerce Myanmar vatandaşına ev sahipliği yapıyor. Malezya'nın yanı sıra Tayland ve Hindistan da Myanmar'dan kaçanlara kapılarını açmış durumda. Ancak Malezya'nın geri gönderme politikası, ASEAN'ın göç konusundaki bölünmüşlüğünü gözler önüne seriyor. ASEAN, Myanmar krizine müdahalede etkisiz kaldı; üye ülkeler kendi ulusal çıkarları doğrultusunda hareket ediyor. Uluslararası toplum, Myanmar'a yönelik yaptırımları artırsa da askeri yönetim üzerindeki baskı istenen düzeyde değil.
Göçmenlerin geri gönderilmesi, insan kaçakçılığı ve zorla çalıştırma gibi sorunları da beraberinde getiriyor. Malezya'da kayıt dışı çalışan Myanmar vatandaşları, düşük ücretler ve kötü koşullar altında yaşıyor. Geri dönüşler, hem göçmenler hem de aileleri için travmatik sonuçlar doğuruyor. Myanmar'ın ekonomik ve siyasi krizi derinleştikçe, bölgesel göç dalgalarının daha da artması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Myanmar'daki iç savaş ve göç krizi, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de küresel istikrarsızlık ve insani krizler açısından önem taşıyor. Türkiye, ASEAN ile diyalog ortaklığı çerçevesinde bölgesel barışa katkı sağlayabilecek aktörlerden biri. Ayrıca Türkiye, düzensiz göçle mücadelede kendi deneyimlerini paylaşabilir. Myanmar'daki çatışmaların uzaması, bölgesel ekonomik dengeleri ve enerji yollarını dolaylı yoldan etkileyebilir. Türk dış politikası açısından, insani diplomasi ve çok taraflı platformlarda aktif rol almak, Ankara'nın küresel aktör imajını güçlendirebilir.
