ABD Senatosu'nda Cumhuriyetçilerin uzun süredir liderliğini yürüten ve 'Kırkayak' lakaplı senatör Mitch McConnell'ın, sağlık sorunları ve ilerleyen yaşı (82) nedeniyle görev süresini tamamlayamama ihtimali, Washington'da önemli tartışmalara yol açıyor. McConnell'ın son aylarda geçirdiği bayılma nöbetleri ve kamuya yansıyan fiziksel zorlukları, onun altı yıllık dönemini (Ocak 2027'ye kadar) sürdürüp sürdüremeyeceği sorusunu gündeme getirdi. Kentucky eyaletinden gelen deneyimli senatör, Cumhuriyetçi parti politikasının şekillenmesinde kilit rol oynamış ve birçok önemli yasanın (2017 vergi reformu, yargı atamaları, borç tavanı krizleri) geçmesinde etkili olmuştu. Eğer Senato'da erken bir boşluk oluşursa, bu durum hem Cumhuriyetçi parti içi dengeleri hem de genel yasama sürecini derinden etkileyecek.
McConnell'ın görevden ayrılması halinde ne olur?
Eğer McConnell görevinden istifa eder, vefat eder veya maluliyet nedeniyle görevi bırakırsa, Kentucky valisi (şu andaki Demokrat Andy Beshear) yerine geçici bir senatör atar. Kentucky yasalarına göre vali, boşalan koltuk için bir isim belirleme yetkisine sahiptir. Ancak bu atama, genellikle partizan bir sürece dönüşür. Vali Beshear'ın bir Demokrat ataması, Cumhuriyetçilerin elindeki Senato koltuğunun kaybedilmesi anlamına gelir. Bu da Cumhuriyetçi çoğunluk (şu anda 51-49) için kritik bir darbe olur. Eğer McConnell, valinin eşitlik bozucu oy kullanan Başkan Yardımcısı Kamala Harris'in lehine olacak şekilde bir Demokrat atamasına izin vermek istemezse, istifa etmeden önce Kentucky yasalarını değiştirerek valinin atama yetkisini sınırlayabilir veya özel seçim çağrısı yapılmasını sağlayabilir. Ancak bu, Cumhuriyetçi çoğunluğun desteğini gerektirir ve Kentucky'nin eyalet yasama organının kontrolü Cumhuriyetçilerde olduğu için bu mümkün olabilir.
McConnell'ın yokluğu, aynı zamanda Cumhuriyetçi Senato liderliği için bir boşluk yaratır. Halihazırda Çoğunluk Lideri olan Senatör Chuck Schumer (Demokrat) karşısında, Cumhuriyetçi grup yeni bir lider seçmek zorunda kalır. Bu liderlik yarışında adaylar arasında Senato Azınlık Lider Yardımcısı John Thune (Güney Dakota), Başkanlık Grubu Başkanı John Cornyn (Teksas) ve Düzenleme Komitesi Başkanı Mitch McConnell'ın yakın müttefiki olan John Barrasso (Wyoming) bulunuyor. Thune ve Cornyn daha ılımlı kanadı temsil ederken, Barrasso daha muhafazakar. Yeni liderin, Cumhuriyetçi partinin Trump kanadı ile geleneksel çizgi arasındaki dengeyi kurması gerekecek.
Bölgesel ve küresel boyut
McConnell'ın Senato'da olmaması, ABD'nin dış politika oluşturma sürecini de etkiler. McConnell, özellikle NATO'ya bağlılık, Ukrayna'ya askeri yardım ve Çin'e yönelik sert politika gibi konularda güçlü bir duruş sergilemişti. Onun yokluğunda, Cumhuriyetçi Parti'nin Trumpçı kanadının dış politikadaki etkisi artabilir. Bu da Ukrayna'ya yardımın azalması, NATO'dan çekilme tartışmalarının yoğunlaşması ve Çin ile ticaret savaşının tırmanması gibi sonuçlar doğurabilir. Avrupa ve Asya'daki müttefikler, McConnell'ın halefinin pozisyonuna göre ABD'nin angajman politikalarında kaymalar bekleyebilir.
İç politikada McConnell, borç tavanı krizlerinde ve federal hükümetin bütçe kesintilerinde uzlaşma sağlayıcı rol üstlenmişti. Onun yokluğu, 'fiscal cliff' gibi durumlarda anlaşma sağlanmasını zorlaştırabilir. Ayrıca McConnell, Yüksek Mahkeme'ye Trump döneminde muhafazakar yargıç atanmasında kilit rol oynamıştı. Onun ayrılması, yargı atamalarını ve adaylık sürecini de etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye için McConnell'ın Senato'dan ayrılması, ABD-Türkiye ilişkilerindeki dengeleri dolaylı olarak etkileyebilir. McConnell, Türkiye'nin NATO'daki rolünü destekleyen, ancak S-400 krizi ve Doğu Akdeniz'deki gerilimler nedeniyle Türkiye'ye yaptırım uygulanması yönünde oy kullanan bir isimdi. Onun halefinin, Trumpçı kanada yakın olması durumunda, Türkiye'ye yönelik daha sert veya daha işbirlikçi bir tutum benimsenebilir. Ancak genel olarak ABD Senatosu'nun dış politika duruşu, kurumsal hafıza ve iki partili destekle şekillendiği için, tek bir senatörün ayrılması uzun vadede radikal değişiklikler yaratmayabilir. Yine de gelişmeler, özellikle F-16 satışı ve İsveç'in NATO üyeliği gibi konularda Türkiye'yi yakından ilgilendirmektedir.
