Kanada'nın batı eyaletlerinde haftalardır devam eden orman yangınlarından yükselen duman bulutları, Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) kuzey ve doğu bölgelerini etkisi altına aldı. Ulusal Hava Durumu Servisi (NWS) verilerine göre, Minnesota'dan New York'a kadar uzanan 20 eyalette hava kalitesi 'tehlikeli' seviyelere geriledi. Milyonlarca Amerikalıya evde kalma ve pencere kapama uyarısı yapılırken, yetkililer özellikle astım ve kalp rahatsızlığı olanların dışarı çıkmaması gerektiğini belirtti.
Duman perdesi 3 bin kilometre boyunca yayıldı
Kanada'nın Alberta, Saskatchewan ve Manitoba eyaletlerinde 200'den fazla orman yangını aktif durumda. Bunlardan 60'ı kontrol altına alınamamışken, çıkan dumanlar jet akıntılarıyla güneye ve doğuya sürükleniyor. Uydu görüntüleri, dumanın 3 bin kilometrelik bir alana yayıldığını ve Chicago, Detroit, Cleveland gibi büyük şehirlerde görüş mesafesini 2 kilometrenin altına düşürdüğünü gösteriyor.
New York Valisi Kathy Hochul, eyalet genelinde hava kalitesi uyarısı yayımladı: 'Bu sabah saatlerinde New York şehri ve Long Island'da hava kalitesi indeksi 200'ün üzerine çıktı. Bu, 'çok sağlıksız' kategorisi anlamına geliyor. Tüm vatandaşlarımızı gereksiz dışarı çıkmaktan kaçınmaya çağırıyorum.'
Chicago'da ise hava kalitesi indeksi 250'yi aştı. Yetkililer, açık hava etkinliklerini iptal ederken, okullar derslere ara verdi. Hastanelere hava yolu rahatsızlığı şikayetiyle başvuranların sayısında yüzde 40 artış kaydedildi.
İklim değişikliği yangınları körüklüyor
Kanada'nın batısında bu yıl rekor sıcaklıklar ve kuraklık yaşanıyor. Uzmanlar, iklim değişikliğinin orman yangınlarının sıklığını ve şiddetini artırdığını vurguluyor. British Columbia Üniversitesi'nden yangın ekolojisti Prof. Lori Daniels, 'Son 10 yılda yangın mevsimi ortalama 20 gün uzadı. Bu yıl daha başlangıcındayız ama veriler endişe verici' dedi.
ABD'de hava kalitesi uyarıları yalnızca Kanada sınırındaki eyaletlerle sınırlı değil; Iowa, Missouri, Kentucky ve hatta kuzey Georgia'ya kadar duman etkili oldu. Beyaz Saray Sözcüsü Karine Jean-Pierre, Başkan Joe Biden'ın durumu yakından takip ettiğini ve Kanada'ya yardım teklifinde bulunulduğunu açıkladı.
Öte yandan, dumanın Ortabatı ve Doğu Kıyısı'nı bir hafta daha etkilemesi bekleniyor. Hava kütlelerinin yön değiştirmesiyle birlikte dumanın güneye, Teksas ve Florida'ya doğru ilerleme ihtimali de bulunuyor. Atlanta, Charlotte ve Raleigh'de de hava kalitesi uyarıları yayımlanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada orman yangınları doğrudan Türkiye'yi etkilemese de, bu olay iklim değişikliğinin küresel boyutunu ve sınır ötesi hava kirliliğinin uluslararası iş birliği gerektirdiğini ortaya koyuyor. Türkiye, özellikle Akdeniz ve Ege bölgelerinde benzer yangın riskleriyle karşı karşıya. Geçmişte yaşanan büyük orman yangınları, Türkiye'nin yangınla mücadele kapasitesini artırması gerektiğini göstermişti. Ayrıca, ABD ve Kanada'nın bu krizdeki koordinasyon modeli, Türkiye'nin komşu ülkelerle (Yunanistan, Bulgaristan, Suriye) olası ortak yangın yönetimi anlaşmaları için örnek teşkil edebilir.
