Massachusetts eyaleti, DNA delili bulunan tecavüz davalarında zamanaşımı süresini kaldırmaya hazırlanıyor. Eyalet Senatosu ve Temsilciler Meclisi'nin onayladığı yasa tasarısı, Vali Maura Healey tarafından imzalanmayı bekliyor. Düzenleme yasalaşırsa, daha önce zamanaşımına uğramış ancak DNA delili bulunan davalar yeniden açılabilecek. Bu adım, uzun yıllar sonra adalet arayan mağdurlar için önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Yeni Düzenlemenin Arka Planı ve Detayları
Massachusetts, daha önce tecavüz davalarında zamanaşımı süresini 15 yıl olarak belirlemişti. Ancak bu süre, özellikle DNA delillerinin bulunduğu ancak faillerin tespit edilemediği veya yargılama sürecinin tamamlanamadığı durumlarda mağdurların adalete erişimini engelliyordu. Yeni düzenleme, bu tür davalarda zamanaşımını tamamen kaldırarak, delillerin yeterli olması halinde herhangi bir zaman kısıtlaması olmaksızın yargılama yapılmasına imkan tanıyor.
ProPublica'nın haberine göre, tasarı Massachusetts Senatosu'nda 40-0, Temsilciler Meclisi'nde ise 155-0 gibi oybirliğiyle kabul edildi. Bu durum, tecavüz mağdurlarının haklarının korunması konusunda eyalette geniş bir siyasi mutabakat olduğunu gösteriyor. Tasarının yasalaşması durumunda, Massachusetts bu alanda öncü eyaletlerden biri haline gelecek. Benzer düzenlemeler Kaliforniya, New York ve Teksas gibi eyaletlerde de bulunuyor.
Düzenleme, özellikle soğuk vaka (cold case) olarak adlandırılan ve yıllarca çözülemeyen cinayet ve tecavüz davalarında kullanılacak. Massachusetts polisi, halihazırda çözülmemiş binlerce vakada DNA delili bulunduğunu belirtiyor. Bu delillerin yeniden incelenmesi, çok sayıda failin ortaya çıkarılmasına yardımcı olabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Massachusetts'in bu adımı, ABD genelinde zamanaşımı sürelerinin kaldırılması yönündeki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Amerikan İç Güvenlik Bakanlığı verilerine göre, ülkede her yıl yaklaşık 300 bin cinsel saldırı vakası yaşanıyor ve bunların sadece %20'si polise bildiriliyor. DNA delillerinin kullanımı, bu suçların aydınlatılmasında kritik bir rol oynuyor. Ancak zamanaşımı süreleri, birçok davada delillerin yetersiz kalmasına veya yargılamanın yapılamamasına neden oluyor.
Küresel ölçekte, birçok ülke benzer düzenlemeleri tartışıyor. İngiltere, Almanya ve Fransa gibi ülkelerde, cinsel suçlarda zamanaşımı süreleri ya hiç yok ya da çok uzun. Türkiye'de ise cinsel saldırı suçlarında zamanaşımı süresi 8 ila 15 yıl arasında değişiyor. Bu süre, özellikle çocuklara yönelik cinsel istismar davalarında eleştiri konusu oluyor. Massachusetts düzenlemesi, uluslararası kamuoyunda adalet arayışında delillerin önemini vurgulayan bir örnek olarak gösterilebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Massachusetts'teki bu gelişme, Türkiye'de de cinsel suçlarda zamanaşımı tartışmalarına ışık tutuyor. Türkiye'de tecavüz ve cinsel saldırı davalarında zamanaşımı süreleri, suçun niteliğine göre değişmekle birlikte, 8 yıldan 15 yıla kadar uzanıyor. Özellikle DNA delillerinin bulunduğu ancak faillerin tespit edilemediği durumlarda bu süreler yetersiz kalabiliyor. Bu düzenleme, Türkiye'de de benzer yasal değişikliklerin yapılması gerektiği yönündeki tartışmaları güçlendirebilir. Ayrıca, Türkiye'de son yıllarda artan kadın cinayetleri ve cinsel şiddet vakaları, hukuki düzenlemelerin gözden geçirilmesini zorunlu kılıyor. Massachusetts örneği, mağdur haklarının korunması ve adaletin gecikmeden sağlanması açısından önemli bir referans olabilir.
