Lübnan Başbakanı Necip Mikati, İran ile ilişkilerde 'yeni bir sayfa' açmak istediklerini açıkladı. Mikati, İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ile Beyrut'ta bir araya geldiği görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, iki ülke arasındaki işbirliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. İran Dışişleri Bakanı Abdullahiyan ise Lübnan'ın istikrarı ve refahı için her türlü işbirliğine hazır olduklarını ifade etti.
Görüşmenin arka planı ve bölgesel bağlam
Mikati'nin bu açıklaması, Lübnan'ın derin ekonomik kriz ve siyasi istikrarsızlıkla boğuştuğu bir dönemde geldi. Ülke, 2019'dan bu yana tarihinin en ağır ekonomik krizini yaşıyor; Lübnan lirası değer kaybetti, yoksulluk arttı ve temel hizmetler çöktü. Ayrıca 2020'de Beyrut Limanı'nda meydana gelen patlama, ülkeyi daha da zor durumda bıraktı. İran, uzun yıllardır Lübnan'daki Hizbullah örgütü üzerinden nüfuz sahibi. Bu nedenle Mikati'nin 'yeni sayfa' mesajı, İran ile ilişkileri çeşitlendirme ve belki de Batı ile denge kurma çabası olarak yorumlanıyor.
İran Dışişleri Bakanı Abdullahiyan'ın ziyareti, bölgesel gerilimin yüksek olduğu bir dönemde gerçekleşti. İsrail-Hizbullah arasındaki çatışmalar, Gazze savaşı ve Yemen'deki Husilerin saldırıları, Orta Doğu'da tansiyonu yükseltmiş durumda. İran, Lübnan'daki varlığını korumak ve Batı yaptırımlarına rağmen bölgesel müttefiklerini güçlendirmek istiyor. Lübnan ise ekonomik yardım ve enerji işbirliği konusunda İran'dan destek bekliyor. Görüşmede ayrıca Lübnan'ın güneyindeki durum ve İsrail ile olası bir çatışma riski ele alındı.
Uluslararası yansımalar ve analiz
Lübnan'ın İran ile yakınlaşma çabası, başta ABD olmak üzere Batılı ülkeler tarafından dikkatle izleniyor. ABD, İran'ın Lübnan'daki etkisini sınırlamak istiyor ancak Lübnan'ın ekonomik olarak İran'a ihtiyaç duyması, Batı'nın elini zayıflatıyor. Öte yandan Suudi Arabistan ve Körfez ülkeleri de Lübnan'da İran nüfuzunun artmasından endişe duyuyor. Mikati hükümeti, bir yandan Batı'dan finansal destek ararken diğer yandan İran ile ilişkileri geliştirmeye çalışarak dengeli bir dış politika izlemeye çabalıyor. Ancak bu denge, özellikle Hizbullah'ın silahlı varlığı nedeniyle oldukça kırılgan.
Uzmanlar, Lübnan'ın İran ile 'yeni sayfa' açma girişiminin somut sonuçlar doğurmasının zor olduğunu belirtiyor. Çünkü İran, Lübnan'a yönelik desteğini Hizbullah üzerinden sürdürüyor ve bu durum Lübnan hükümetinin manevra alanını kısıtlıyor. Ayrıca uluslararası toplumun İran'a uyguladığı yaptırımlar, Lübnan'ın İran ile ekonomik işbirliğini sınırlayabilir. Yine de Mikati'nin açıklaması, Lübnan'ın bölgesel izolasyondan çıkma ve farklı aktörlerle diyalog kurma isteğinin bir göstergesi olarak okunabilir. Önümüzdeki günlerde İran'dan gelecek yatırım veya enerji anlaşmaları, bu açıklamanın ne kadar ciddi olduğunu gösterecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'ın İran ile yakınlaşması, Türkiye'nin Orta Doğu politikaları açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. Türkiye, Lübnan'ın istikrarını ve toprak bütünlüğünü destekliyor; ancak İran'ın Lübnan'daki artan etkisi, bölgesel dengeleri Türkiye aleyhine değiştirebilir. Özellikle Hizbullah üzerinden İran'ın Lübnan'da güçlenmesi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Suriye politikalarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, Lübnan'a insani yardım ve enerji desteği sağlayarak İran'ın tek başına nüfuz kurmasını engellemeye çalışabilir. Ayrıca Türkiye, Lübnan'daki siyasi istikrarın sağlanması için uluslararası çabaları desteklemeli ve İran ile Batı arasında denge gözetmelidir.
