Lübnan Meclisi, ülkenin ağır ekonomik krizinden çıkışına katkı sağlamak amacıyla hazırlanan ve yabancılara 500 bin dolar karşılığında oturum izni veren tartışmalı "altın vize" yasasını onayladı. Hükümet yetkilileri, söz konusu düzenlemenin ülkeye doğrudan yabancı yatırım çekerek ekonomik toparlanmaya ivme kazandıracağını belirtirken, muhalefet ve sivil toplum kuruluşları yasanın yolsuzluk ve kara para aklama için yeni bir kanal oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.
Ekonomik krize çare mi, yolsuzluğa kapı mı?
2019 yılından bu yana derinleşen ekonomik krizle boğuşan Lübnan, para biriminin değer kaybı, yüksek işsizlik ve bankacılık sektöründeki çöküşle mücadele ediyor. Dünya Bankası, ülkenin son 150 yılın en büyük finansal krizlerinden birini yaşadığını belirtiyor. Bu ortamda hükümet, altın vize programıyla yabancı yatırımcıları çekerek ekonomiye can suyu vermeyi umuyor. Yasaya göre, 500 bin dolar yatırım yapan yabancılar, Lübnan'da oturum izni alabilecek ve belirli koşullar altında vatandaşlık başvurusunda bulunabilecek.
Ancak eleştirmenler, programın denetim mekanizmalarının zayıf olduğunu ve özellikle siyasi nüfuz sahibi kişilerin bu sistemi kötüye kullanabileceğini ifade ediyor. Lübnan Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu, yasanın kara para aklama ve vergi kaçakçılığı için uygun bir zemin hazırlayabileceği konusunda uyarılarda bulundu. Ayrıca, ülkenin mevcut siyasi istikrarsızlığı ve güvenlik sorunları göz önüne alındığında, zengin yabancı yatırımcıların bu programa ilgi göstermeyeceği endişesi de dile getiriliyor.
Bölgedeki benzer programlar ve Lübnan'ın konumu
Altın vize uygulamaları dünyada yaygın olmakla birlikte, Ortadoğu'da Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Ürdün gibi ülkeler benzer programlar yürütüyor. BAE'nin 10 yıllık altın vizesi, yatırımcılar ve yetenekli profesyoneller için cazip bir seçenekken, Lübnan'ın programı daha düşük bir yatırım eşiği sunuyor. Ancak Lübnan'ın siyasi ve ekonomik istikrarsızlığı, ülkeyi yatırımcılar için riskli bir destinasyon haline getiriyor. Uzmanlar, yasanın başarılı olabilmesi için şeffaflık ve etkin denetim mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'ın altın vize programı, benzer bir uygulamayı yıllardır sürdüren Türkiye için bölgesel bir rekabet unsuru oluşturuyor. Türkiye'nin 400 bin dolar karşılığında sunduğu yatırımla vatandaşlık programı, özellikle Ortadoğulu yatırımcılar arasında popüler. Lübnan'ın daha yüksek bir eşikle (500 bin dolar) piyasaya girmesi, Türkiye'nin avantajını korumasına yol açabilir. Ancak Lübnan'ın programı, Türkiye'nin bölgedeki yatırım çekme kabiliyetini doğrudan etkilemese de, iki ülke arasındaki ekonomik rekabeti kızıştırabilir. Ayrıca, yasanın Lübnan'daki yolsuzluk ve kara para aklama riskini artırması durumunda, bu durum Türkiye dahil bölge ülkeleri için güvenlik ve mali denetim açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
