Londra'da Farsça yayın yapan bir medya kuruluşunun muhabirine yönelik bıçaklı saldırı davasında karar çıktı. İngiliz savcılar, İran hükümeti adına vekil olarak hareket ettiklerini belirttikleri iki Rumen vatandaşı, 3 Temmuz 2025 tarihinde ağır hapis cezalarına çarptırıldı. Saldırı, 12 Mart 2025'te Londra'nın kuzeybatısındaki bir caddede gerçekleşmişti. Mağdur, rejim karşıtı yayınlarıyla tanınan İran asıllı gazeteci Pouria Zeraati idi. Olayda Zeraati bacağından ve kolundan aldığı bıçak darbeleriyle ağır yaralanmış, hastanede tedavi altına alınmıştı. Saldırganların olay yerinden kaçması üzerine başlatılan geniş çaplı soruşturma sonucunda, iki Rumen uyruklu şüpheli kısa sürede yakalanmıştı.
Gelişmenin arka planı: İran'ın sürgündeki muhaliflere yönelik tehditleri
İngiltere'deki yargılama sürecinde, saldırının İran İstihbarat Bakanlığı'nın talimatıyla düzenlendiği ortaya çıktı. Savcılık, 20 ve 23 yaşındaki Rumen sanıkların, İranlı bir istihbarat ajanıyla bağlantılı olduğunu ve saldırı karşılığında para aldıklarını kanıtladı. Mahkeme, Romanya vatandaşı olan ve isimleri yalnızca Ionut ve Marius olarak açıklanan iki sanıktan birine 15 yıl, diğerine ise 10 yıl hapis cezası verdi. Yargıç, kararını açıklarken, "Bu saldırı, İran'ın muhalif sesleri susturmak için Avrupa'da da şiddet kullanmaktan çekinmediğinin bir göstergesidir" ifadelerini kullandı.
İran hükümeti, yıllardır yurt dışındaki muhalif gazetecilere ve aktivistlere yönelik tehdit ve saldırılarla anılıyor. Özellikle Farsça yayın yapan muhalif medya kuruluşları, Tahran tarafından "terörist" olarak nitelendiriliyor. Pouria Zeraati'nin çalıştığı Iran International TV kanalı da bu listede yer alıyor. İngiltere İçişleri Bakanlığı, bu tür saldırıların İran'ın uluslararası hukuku hiçe saydığını gösterdiğini belirterek, Tahran'a yönelik yaptırımları sıkılaştırma sinyali verdi.
Bölgesel ve küresel boyut: Avrupa'da İran istihbaratının gölgesi
Bu dava, İran'ın Avrupa topraklarında doğrudan veya vekil güçler aracılığıyla operasyonlar düzenlediği tek örnek değil. Son yıllarda Almanya, Hollanda, Fransa ve İngiltere'de İran bağlantılı suikast girişimleri ortaya çıkarıldı. 2023'te Belçika'da bir İran diplomatının, Fransa'daki muhalif bir gruba saldırı planladığı gerekçesiyle yargılanması gündeme gelmişti. Uzmanlar, İran'ın yurt dışı operasyonlarında artık İran vatandaşı olmayan vekilleri kullanmaya başladığına dikkat çekiyor. Rumen vatandaşlarının bu saldırıda kullanılması, Tahran'ın istihbarat ağının suç örgütleriyle iç içe geçtiği yorumlarına yol açtı.
Olay, İngiltere ile İran arasındaki diplomatik gerilimi de tırmandırdı. Londra, saldırının hemen ardından Tahran Büyükelçisi'ni Dışişleri Bakanlığı'na çağırarak resmi protestoda bulunmuştu. İran ise suçlamaları reddederek, "asılsız ve provokatif" olarak nitelendirdi. Bununla birlikte, Batılı istihbarat kaynaklarına göre İran'ın Avrupa'daki operasyonel kapasitesi, nükleer müzakerelerde elini güçlendirme amacı taşıyor. Rejim, muhalif sesleri susturarak içerideki meşruiyet krizini dış politikada koz olarak kullanmaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'ın sınır komşusu olması ve iki ülke arasında tarihsel rekabetin bulunması nedeniyle bu tür olayları yakından takip ediyor. Her ne kadar saldırı Londra'da gerçekleşmiş olsa da, İran'ın vekil güçler kullanarak yurt dışında operasyon yapma kapasitesi, Türkiye'deki İran muhalifleri ve gazeteciler için de bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye, son yıllarda İran bağlantılı casusluk ve suikast girişimlerini engellemiş; ancak Tahran'ın bu tür faaliyetlerinin bölgesel güvenliği tehdit ettiğini vurgulamıştı. Ayrıca, İran'ın uluslararası baskı altında olduğu bu dönemde, Türkiye'nin diplomatik kanalları açık tutma politikası, bu tür krizlerde dengeleyici bir rol üstlenmesini sağlıyor. Olay, Türk istihbarat birimlerinin İran'ın Avrupa'daki operasyonel yöntemlerini daha yakından analiz etmesine yol açabilir.
