Libya'nın üç ana siyasi organının başkanları, 6 Şubat 2025 Perşembe günü bir araya gelerek ülkede istikrarı sağlamak amacıyla 2027 Şubat ayına kadar eş zamanlı cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimleri yapılmasını öngören bir yol haritası üzerinde mutabakata vardı. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre, Libya Temsilciler Meclisi Başkanı Akile Salih, Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Muhammed Takala ve Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi'nin katılımıyla gerçekleşen toplantıda, seçim sürecini denetlemek üzere üst düzey bir komite kurulması da kararlaştırıldı.
Gelişmenin arka planı
Libya, 2011 yılında Muammer Kaddafi rejiminin devrilmesinin ardından siyasi bölünmüşlük ve çatışmalarla boğuşuyor. ülkede iki rakip hükümet bulunuyor: doğuda Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi'nin desteklediği Abdullah el-Sani hükümeti ve başkent Trablus'ta Birleşmiş Milletler tarafından tanınan Ulusal Birlik Hükümeti. Ateşkesin ardından 2021'de geçici bir hükümet kurulmuş ve seçimlerin 2021 Aralık ayında yapılması planlanmış ancak anlaşmazlıklar nedeniyle ertelenmişti. 2022'de yeniden alevlenen çatışmalar, ülkeyi daha da istikrarsızlaştırdı. Şimdi ise üç liderin anlaşması, seçimler için somut bir takvim belirlenmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Anlaşmaya göre, seçimlerin adil ve şeffaf bir şekilde yürütülmesi için bağımsız bir seçim komisyonu oluşturulacak. Ayrıca, seçimlere giden süreçte geçici bir birlik hükümeti kurulması da gündemde.
Bu anlaşma, uluslararası toplum tarafından da memnuniyetle karşılandı. Birleşmiş Milletler Libya Özel Temsilcisi Abdullah Bathily, anlaşmayı "Libya'da barış ve istikrar yolunda kritik bir adım" olarak nitelendirdi. Ancak uzmanlar, sahadaki silahlı grupların varlığı ve siyasi rekabetin devam etmesi nedeniyle sürecin zorlu olacağına dikkat çekiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Libya'nın istikrara kavuşması, sadece ülke için değil, Kuzey Afrika ve Doğu Akdeniz bölgesi için de büyük önem taşıyor. Libya, zengin petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olmasının yanı sıra, Afrika'dan Avrupa'ya geçişte önemli bir göç rotası üzerinde bulunuyor. iç savaş ve kaos, insan kaçakçılığı ve silah ticareti gibi yasa dışı faaliyetleri besliyor. Seçimlerin başarıyla tamamlanması, ülkede merkezi otoritenin güçlenmesine ve bölgesel güvenliğin artmasına katkı sağlayabilir. Avrupa Birliği, göç akınlarını kontrol altına almak için Libya kıyı güvenliğiyle iş birliği yapıyor; bu nedenle Libya'daki istikrar Avrupa için de öncelikli. Ayrıca, Rusya ve Türkiye gibi bölgesel güçlerin Libya'da askeri varlığı bulunuyor; seçim sürecinin başarısı, bu ülkelerin Libya'daki nüfuz mücadelesini de etkileyebilir. Anlaşma, aynı zamanda Birleşmiş Milletler destekli Libya Siyasi Diyaloğu'nun yeniden canlandırılmasına da zemin hazırlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Libya'daki siyasi uzlaşma ve seçim takvimi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki çıkarları açısından kritik öneme sahip. Türkiye, Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti'ne askeri ve ekonomik destek veriyor ve Libya'da önemli bir aktör konumunda. Seçimlerin başarıyla sonuçlanması, Türkiye'nin Libya'daki nüfuzunu koruması ve özellikle deniz yetki alanları anlaşmasının geleceği açısından belirleyici olacak. Ayrıca, Libya'da istikrarın sağlanması, Türk şirketlerinin yeniden inşa projelerinde yer almasının önünü açabilir. Türkiye, Libya'daki diyaloğu destekleyerek bölgesel liderlik rolünü pekiştirmeyi hedefliyor.
