Guardian'ın ele geçirdiği gizli kamera görüntüleri, Laos'taki turistik bölgelerde yer alan bazı hediyelik eşya dükkanlarının, nesli tükenmekte olan hayvanlardan elde edilen ürünlerin kaçak ticaretinde birer ön cephe olarak kullanıldığını ortaya koyuyor. Görüntülerde, pangolin pulları, ayı safrası, kaplan kemikleri ve fillerden alınan diş parçaları gibi yasa dışı vahşi yaşam ürünlerinin, özellikle son dönemde Laos'a akın eden Çinli turistlere açıkça satıldığı görülüyor. Yetkililerin göz yumduğu bu ticaret, bölgede yaban hayatı kaçakçılığının ne kadar derin bir sorun haline geldiğini bir kez daha gözler önüne seriyor.
Karanlık dükkanlar ve yasa dışı ticaret ağı
Guardian muhabirlerinin gizli kamerayla kaydettiği görüntülerde, Laos'un kuzeyindeki Luang Prabang kenti başta olmak üzere birçok turistik noktada faaliyet gösteren dükkanların ön kısmında masum hediyelik eşyalar sergilenirken, arka odalarda veya gizli bölmelerde yasaklı yaban hayatı ürünlerinin saklandığı tespit edildi. Satıcılar, müşterilere bu ürünleri 'özel koleksiyon' veya 'geleneksel ilaç' adı altında pazarlıyor. Özellikle Çinli turistlerin yoğun ilgi gösterdiği bu ürünler arasında pangolin pullarının kilogramının 1.000 doların üzerinde satıldığı belirtiliyor. Ayı safrası ise geleneksel Çin tıbbında ateş düşürücü ve detoks etkisi nedeniyle talep görüyor.
Uzmanlar, Laos'un bu kaçakçılık için ideal bir üs haline gelmesinin ardında, ülkenin zayıf yasa uygulaması, yolsuzluk ve Çin'e olan coğrafi yakınlığının yattığını vurguluyor. CITES (Nesli Tehlike Altındaki Türlerin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme) kapsamında ticareti yasak olan bu ürünler, genellikle Laos üzerinden Çin, Vietnam ve Tayland pazarlarına sevk ediliyor. Görüntülerde, bazı dükkan sahiplerinin Guardian muhabirlerine bu ürünleri sipariş üzerine temin edebileceklerini söyledikleri de duyuluyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Yaban hayatı kaçakçılığının yeni rotası
Güneydoğu Asya, yaban hayatı kaçakçılığının en yoğun olduğu bölgelerden biri olarak biliniyor. Laos ise son yıllarda Çin'den gelen turist akınıyla birlikte bu kaçakçılığın yeni bir merkezi haline geldi. Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi'ne (UNODC) göre, bölgede yılda 10 milyar doları bulan yaban hayatı kaçakçılığı, uyuşturucu ve silah kaçakçılığının ardından en karlı üçüncü yasa dışı ticaret alanı. Bu ticaret, yalnızca hayvan türlerinin yok olmasına neden olmakla kalmıyor, aynı zamanda ekosistemlerin dengesini bozuyor ve zoonotik hastalıkların yayılma riskini artırıyor. Özellikle pangolinler, dünyada en çok kaçakçılığı yapılan memeli hayvanlar arasında yer alıyor ve tüm pangolin türleri CITES tarafından koruma altında. Çin'deki geleneksel tıp uygulamaları ve statü sembolü olarak görülen bu ürünlere olan talep, kaçakçılığı körüklemeye devam ediyor. Laos hükümeti, uluslararası baskılara rağmen bu ticareti durdurmakta yetersiz kalırken, Guardian'ın ortaya çıkardığı görüntüler, sorunun boyutunu bir kez daha gün yüzüne çıkarıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, yaban hayatı kaçakçılığıyla mücadelede CITES'e taraf bir ülke olarak uluslararası yükümlülüklere sahip. Her ne kadar Laos'taki bu ticaret Türkiye'ye doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, küresel yaban hayatı kaçakçılığının artması, biyokaçakçılık ve ekosistemlerin bozulması yoluyla dolaylı etkiler yaratabilir. Ayrıca, Türkiye'nin Çin ile gelişen turizm ve ticaret ilişkileri göz önüne alındığında, benzer kaçakçılık ağlarının Türkiye üzerinden de işleme potansiyeli bulunuyor. Bu nedenle Türkiye'nin, gümrük kontrollerini sıkılaştırarak ve uluslararası iş birliğini artırarak bu tür kaçakçılık faaliyetlerine karşı tedbirli olması önem taşıyor. Aynı zamanda, bu haber Türkiye'deki vahşi yaşam koruma bilincinin artırılması ve yasa dışı ticarete yönelik cezai yaptırımların güçlendirilmesi gerektiğini bir kez daha hatırlatıyor.
