Avustralya'ya bağlı uzak Heard Adası'nda kuş gribi salgını, güney fil foku yavrularının yüzde 75'inden fazlasını öldürdü. Bilim insanları, H5N1 virüsünün adadaki üreme kolonisinde en az 13 bin yavrunun ölümüne yol açtığını açıkladı. Salgın, daha önce memelilerde bu kadar büyük çaplı bir ölüme neden olmamış olan yüksek patojenik kuş gribinin yeni bir boyut kazandığını gösteriyor.
Benzersiz bir ölüm oranı
Avustralya Ulusal Bilim Ajansı CSIRO'ya bağlı Avustralya Hayvan Sağlığı Laboratuvarı'ndan virolog Dr. Michelle Wille, salgını 'daha önce hiç görülmemiş bir vaka' olarak nitelendirdi. Heard Adası'nda 2023 sonbaharında başlayan salgın, fok kolonisinin neredeyse tamamını etkiledi. Bilimsel tahminlere göre, adadaki 18 bin yavrunun sadece 5 bini hayatta kaldı. Ölümlerin büyük kısmı, yavruların doğumdan hemen sonra anneleriyle teması sırasında virüse maruz kalmasıyla gerçekleşti.
Virüsün foklara nasıl bulaştığı henüz tam olarak anlaşılamasa da, kuş gribinin deniz kuşları aracılığıyla adaya taşındığı düşünülüyor. Heard Adası, dünyanın en izole bölgelerinden biri olduğu için insan müdahalesi sınırlı kaldı. Bilim insanları, salgını incelemek için adaya özel bir ekip gönderdi. Bölgedeki diğer fok ve deniz aslanı kolonilerinde de benzer ölümlerin yaşanabileceği endişesi var.
Küresel bir tehdit büyüyor
H5N1 virüsü, son yıllarda kuşlardan memelilere sıçrayarak daha geniş bir yayılım gösteriyor. 2022'de güney Amerika'da deniz aslanlarını etkileyen salgın, 2023'te Avrupa'da tilki ve ayı gibi memelilerde görülmüştü. Heard Adası'ndaki fok ölümleri, virüsün Antarktika ekosistemine sıçradığı ilk büyük vaka olarak kayda geçti. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü'ne göre, H5N1'in foklar arasında yayılması, virüsün memeli adaptasyonunun arttığının bir işareti. Bu durum, virüsün insanlara bulaşma riskini de artırabilir. Şimdiye kadar insandan insana bulaşma kanıtlanmamış olsa da, uzmanlar sürekli izlemenin önemini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kuş gribi salgınının uzak bir adada görülmesi, Türkiye'ye doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, virüsün memelilere adaptasyonunun hızlanması küresel bir endişe kaynağı. Türkiye, kuş gribiyle mücadelede deneyimli bir ülke olarak, bu tür haberleri yakından takip etmeli. Özellikle göçmen kuşların rotaları üzerinde yer alan Türkiye, H5N1'in yeni varyantlarına karşı hazırlıklı olmalı. Tarım ve Orman Bakanlığı'nın yaban hayatı ve kümes hayvanları arasında sürveyans çalışmalarını artırması, olası bir salgını erken tespit etmek için kritik önem taşıyor.
