Yeni bir bilimsel araştırma, küresel ısınmanın yalnızca orman yangınlarının şiddetini artırmakla kalmayıp, aynı anda birden fazla bölgede eşzamanlı yangın riskini de yükselttiğini ortaya koydu. Bilim insanları, aşırı sıcak hava dalgaları, şiddetli rüzgarlar ve kuraklığın bir araya gelerek oluşturduğu yangın koşullarının, artık daha sık ve geniş coğrafyalarda aynı anda ortaya çıktığını belirtiyor.
Eşzamanlı Yangınların Artan Tehlikesi
Çalışma, özellikle Akdeniz havzası, Batı Amerika Birleşik Devletleri ve Avustralya gibi yangına hassas bölgelerde, aynı yaz aylarında birden fazla büyük yangının aynı anda meydana gelme olasılığının önemli ölçüde arttığını gösteriyor. Araştırmacılar, 1979-2020 yılları arasındaki iklim verilerini analiz ederek, yüksek yangın riski taşıyan günlerin sayısının her on yılda ortalama yüzde 25 arttığını tespit etti. Bu durum, itfaiye ekiplerinin kaynaklarını bölmek zorunda kalmasına ve yangınlarla mücadele kapasitesinin zorlanmasına neden oluyor.
Uzmanlara göre, aynı anda birden fazla bölgede çıkan yangınlar, lojistik destek ve personel sevkiyatını karmaşıklaştırıyor. Örneğin, 2020 yılında Batı ABD'de aynı anda devam eden yüzlerce yangın, federal ve eyalet kaynaklarını tüketirken, Avustralya'daki 2019-2020 "Kara Yaz" yangınları da kıta genelinde eşi benzeri görülmemiş bir mücadele gerektirdi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Araştırma, iklim değişikliğinin yangın sezonunu uzattığını ve yangınlar arasındaki süreyi kısalttığını vurguluyor. Özellikle Akdeniz ülkeleri, Yunanistan, İtalya, İspanya ve Türkiye'nin de dahil olduğu bu kuşakta, yaz aylarında sıcaklık rekorları kırılırken, yangın riski de katlanarak artıyor. Bilim insanları, küresel sıcaklıkların 2°C artması durumunda, eşzamanlı yangın riskinin yüzde 40'a varan oranlarda yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
Uydu tabanlı izleme sistemleri ve iklim modelleri, önümüzdeki yıllarda yangınların yalnızca daha sık değil, aynı zamanda daha geniş alanlara yayılacağını gösteriyor. Bu durum, uluslararası iş birliğini ve afet yönetimi planlamasını daha kritik hale getiriyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) verilerine göre, 2023 yılı Kuzey Yarımküre'de kaydedilen en sıcak yazlardan biri olurken, Kanada'da 18 milyon hektardan fazla alan kül oldu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle eşzamanlı yangın riskinin en yüksek olduğu ülkelerden biridir. 2021 yılında Antalya, Muğla ve İzmir başta olmak üzere birçok ilde aynı anda çıkan orman yangınları, bu riskin somut bir örneğidir. Araştırma bulguları, Türkiye'nin yangınla mücadele kapasitesini artırması ve uluslararası iş birliği mekanizmalarını güçlendirmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadele politikalarının hızlandırılması, yangın riskini azaltmada kritik öneme sahiptir.
