Küba Dışişleri Bakanı Bruno Rodríguez Parrilla, 30 Haziran Salı günü yaptığı açıklamada, ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Birleşmiş Milletler üyesi ülkelere yönelik "baskı ve yıldırma" politikası izlediğini ve bu ülkeleri, Küba'ya uygulanan ABD ambargosunun görüşüleceği genel kurul oturumunu ertelemeye zorladığını belirtti. Rodríguez, ABD'nin bu tutumunun uluslararası hukuka ve BM ilkelerine aykırı olduğunu vurguladı. Küba, her yıl BM Genel Kurulu'na ambargonun kaldırılması için bir karar taslağı sunuyor ve şimdiye kadar bu kararlar ezici çoğunlukla kabul ediliyor. Ancak ABD, müttefiklerini bu karara karşı oy kullanmaya veya çekimser kalmaya ikna etmeye çalışıyor. Bu yılki oturumun ertelenmesi, ABD'nin diplomatik baskısının bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Gelişmenin arka planı
Küba'ya yönelik ABD ambargosu, 1962 yılında Başkan John F. Kennedy tarafından başlatılan ve o tarihten bu yana sürekli olarak genişletilen bir dizi ekonomik, ticari ve mali yaptırımdan oluşuyor. Ambargo, Küba'ya yapılan ihracat ve ithalatı, Amerikan şirketlerinin Küba ile ticaretini ve ABD vatandaşlarının Küba'ya seyahatini kısıtlıyor. Küba hükümeti, ambargonun ülke ekonomisine büyük zarar verdiğini ve halkın yaşam koşullarını olumsuz etkilediğini savunuyor. BM Genel Kurulu, 1992 yılından bu yana her yıl ambargonun kaldırılmasını talep eden bir kararı oyluyor. 2023 yılında 187 ülke lehte oy kullanırken, sadece ABD ve İsrail aleyhte oy kullandı. Brezilya ve Kolombiya gibi bazı ülkeler çekimser kaldı. Ancak ABD, bu kararların bağlayıcı olmadığını ve ambargonun kalkması için Küba'nın siyasi ve insan hakları reformları yapması gerektiğini belirtiyor.
Rodríguez, ABD'nin BM üyelerine yönelik baskısının yeni bir şey olmadığını, ancak son dönemde bu baskının arttığını ifade etti. Özellikle Küba'ya yakın ilişkileri olan Venezuela ve Nikaragua gibi ülkelerin, ABD'nin tehditlerine maruz kaldığı bildiriliyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, bu iddiaları yalanlamadı ancak konuyla ilgili yazılı bir açıklama yapmadı. Uzmanlar, ABD'nin ambargoyu sürdürme kararlılığının, Küba'da rejim değişikliği hedefinin bir parçası olduğunu düşünüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Küba ambargosu, sadece iki ülke arasındaki bir anlaşmazlık olmanın ötesinde, bölgesel ve küresel etkileri olan bir mesele. Latin Amerika ve Karayipler'deki birçok ülke, ambargonun kaldırılmasını destekliyor ve ABD'yi tek taraflı yaptırımları sona erdirmeye çağırıyor. ABD'nin bu politikası, Çin ve Rusya gibi küresel rakiplerine de avantaj sağlıyor. Çin, ambargo nedeniyle Küba ile ticaretini artırırken, Rusya da enerji ve askeri alanda iş birliğini güçlendiriyor. Avrupa Birliği, ABD ambargosuna katılmıyor ve Küba ile ilişkilerini sürdürüyor. Ancak ABD'nin extraterritorial yaptırımları, Avrupalı şirketlerin Küba ile ticaretini de zorlaştırıyor. BM'deki oylamalar, ambargonun uluslararası toplum nezdinde ne kadar yalnız kaldığını gösteriyor. Küba hükümeti, ambargonun kalkması halinde ülkeye yılda yaklaşık 5 milyar dolar ek gelir sağlanacağını tahmin ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Küba ile tarihsel olarak iyi ilişkilere sahip olmasa da, son yıllarda Latin Amerika ülkeleriyle ticari ve diplomatik bağlarını güçlendirme çabası içindedir. Küba ambargosu, Türkiye'nin bölgedeki ticari çıkarlarını doğrudan etkilemese de, ABD yaptırımlarının uluslararası hukuk açısından yarattığı tartışma, Türkiye'nin de benzer yaptırımlarla karşı karşıya kaldığı bir dönemde önem kazanmaktadır. Türkiye, BM'deki oylamalarda genellikle ambargonun kaldırılması yönünde oy kullanmaktadır. ABD'nin BM üzerinde kurduğu baskı, çok taraflı diplomasinin işleyişine zarar vermekte ve Türkiye gibi ülkelerin dış politika manevra alanını daraltmaktadır. Bu gelişme, küresel güç mücadelesinde yaptırımların bir araç olarak kullanımına dair Türk dış politikası açısından dikkatle izlenmesi gereken bir örnektir.
