Kosova, siyasi istikrarsızlığın giderek derinleştiği bir dönemde Pazar günü bir kez daha sandık başına gidiyor. Bu, sadece 18 ay içinde yapılacak üçüncü erken parlamento seçimi olacak. Ülkede hiçbir siyasi parti, Balkanlar'ın bu küçük ülkesini içinden çıkılmaz bir siyasi krizden kurtaracak kadar güçlü bir çoğunluk elde edemedi. Seçimler, mevcut hükümetin görev süresini tamamlayamaması ve koalisyon görüşmelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından geldi.
Siyasi krizin arka planı
Kosova'da siyasi kriz, 2023 yılının başlarından itibaren kendini göstermeye başladı. Mevcut Başbakan Albin Kurti liderliğindeki Vetëvendosje (Kendi Kaderini Tayin) Hareketi, 2021 seçimlerinde büyük bir zafer kazanmıştı. Ancak Kurti'nin Sırbistan'la normalleşme sürecinde izlediği sert tutum, özellikle Kosova'nın kuzeyindeki Sırp nüfuslu bölgelere yönelik politikaları, uluslararası toplumda ve ülke içinde tepki çekti. ABD ve AB'nin arabuluculuğunda yürütülen diyalog sürecinde tıkanıklıklar yaşandı. Ekim 2023'te Kosova polisinin kuzeyde Sırp kurumlarına yönelik operasyonları, gerilimi zirveye taşıdı. Sırbistan'la yaşanan gerginliklere rağmen Kurti'nin partisi, güven oylamasında kaybetti ve koalisyon ortaklarıyla anlaşamayınca erken seçim kararı alındı.
Muhalefet partileri Vetëvendosje'yi ülkeyi yönetememekle ve ekonomiyi kötü yönetmekle suçluyor. Yüksek işsizlik oranları, yetersiz altyapı ve yolsuzluk iddiaları seçimin ana gündem maddeleri arasında. Kosova, nüfusunun yaklaşık yüzde 30'unun yurt dışında yaşadığı bir ülke ve bu da iç talebi olumsuz etkiliyor. Seçimlerde 18 siyasi parti ve koalisyon yarışıyor, ancak anketler yine belirsiz bir tablo ortaya koyuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kosova'daki siyasi istikrarsızlık, sadece ülke içinde değil, Balkanlar'da da yankı buluyor. Kosova'nın bağımsızlığını tanımayan Sırbistan'la ilişkiler, bölgesel güvenlik için kritik önem taşıyor. ABD ve AB, Kosova'nın Sırbistan'la diyaloğa devam etmesini ve kuzeydeki Sırp belediyelere özerklik verilmesini içeren Brüksel Anlaşması'nı uygulamasını bekliyor. Ancak Kurti'nin bu konudaki isteksizliği, uluslararası destekte azalmaya yol açabilir. Öte yandan Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden sonra Balkanlar'da olası bir kriz senaryosu, NATO ve AB'yi endişelendiriyor. Kosova'da NATO'nun KFOR misyonu halen varlığını sürdürüyor.
Ekonomik olarak Kosova, enerji fiyatlarındaki artış ve enflasyonla boğuşuyor. Yabancı yatırımcılar ülkedeki siyasi belirsizlikten kaçınırken, Kosova'nın avro kullanması (tek taraflı avroizasyon) para politikasını kısıtlıyor. Sırbistan'ın Kosova üzerindeki etkisi, özellikle kuzeyde, seçim sonuçlarını doğrudan etkileyebilecek bir faktör. Seçim sonucunda güçlü bir koalisyon hükümeti kurulamazsa, Kosova'nın siyasi krizi daha da tırmanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Kosova'nın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olarak Balkanlar'da önemli bir aktördür. Kosova ile tarihi, kültürel ve dini bağları bulunan Türkiye, Kosovalı Türklerin haklarını da yakından izlemektedir. Siyasi istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve diplomatik yatırımlarını olumsuz etkileyebilir. Türk şirketleri Kosova'da inşaat, enerji ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Ayrıca Kosova'nın NATO ve AB entegrasyon süreci, Türkiye'nin Balkan politikası açısından kritiktir. Kosova'da istikrarın sağlanması, Türkiye'nin bölgesel güvenlik çıkarları için önemlidir. Bu nedenle seçim sonuçları Ankara'da dikkatle takip edilecektir.
