İngiliz milletvekilleri, ABD Başkanı Donald Trump döneminde müzakere edilen ticaret anlaşmasının Birleşik Krallık Ulusal Sağlık Servisi'ne (NHS) maliyetinin araştırılması için hükümete baskı yapıyor. Hükümet şu ana kadar anlaşmanın İngiltere'nin sağlık sistemine nihai olarak ne kadara mal olacağını açıklamayı reddetti. Muhalefet partileri ve bazı iktidar partisi milletvekilleri, şeffaflık eksikliğinin kamuoyunun güvenini zedelediğini savunuyor.
Anlaşmanın Arka Planı ve Gizlilik Tartışması
ABD ile Birleşik Krallık arasında 2020 yılında başlayan ticaret müzakereleri, Brexit sonrası ilk büyük ticaret anlaşması olma özelliği taşıyordu. Ancak görüşmelerin ilerleyen aşamalarında, anlaşmanın bir parçası olarak NHS'in ilaç fiyatlandırma ve tedarik süreçlerine ilişkin düzenlemelerin yer alabileceği endişeleri ortaya çıktı. İngiliz hükümeti başından beri NHS'in anlaşmaya dahil edilmeyeceğini söylese de, milletvekilleri gizli tutulan maliyet kalemlerinin bu iddiayı çürütebileceğini belirtiyor.
Ana muhalefet partisi İşçi Partisi'nin gölge sağlık bakanı, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Hükümetin bu anlaşmanın NHS üzerindeki gerçek maliyetini saklaması kabul edilemez. Vergi mükellefleri neye imza atıldığını bilme hakkına sahiptir" dedi. Muhafazakâr Parti içinden bazı milletvekilleri de hükümetin şeffaflık çağrılarına kulak vermesi gerektiğini dile getirdi.
Sağlık politikası uzmanları, ABD ile yapılan anlaşmaların genellikle ilaç firmalarına daha geniş pazar erişimi sağladığını ve bunun ilaç fiyatlarını yukarı çekebileceğini belirtiyor. NHS, halihazırda bütçe baskısı altında ve ilaç harcamaları her yıl artıyor. Olası bir maliyet artışı, hükümetin sağlık hizmetlerinde ek kesintiler yapmasına veya vergileri yükseltmesine yol açabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Birleşik Krallık'ın ABD ile yaptığı ticaret anlaşması, sadece iki ülkeyi değil, aynı zamanda Kuzey İrlanda Protokolü ve Avrupa Birliği ile olan ticari ilişkileri de etkiliyor. Anlaşmanın şartları, ABD'nin tarım ürünleri ve ilaç patentleri konusundaki taleplerini içeriyor. İngiltere'nin AB'den ayrılmasının ardından dış ticaret politikasını yeniden şekillendirmesi, diğer ülkeler için de bir emsal teşkil ediyor.
Trump yönetimi sırasında ABD, müttefikleriyle yaptığı ticaret anlaşmalarında genellikle kendi ilaç ve sağlık sektörlerinin çıkarlarını ön planda tuttu. Bu durum, diğer ülkelerin kamu sağlık sistemleri üzerinde benzer baskılar yaratabilir. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, ilaç erişiminde zorluklarla karşılaşabilir. İngiltere'deki tartışma, küresel sağlık politikaları ve ticaret anlaşmalarının kamu sağlığı üzerindeki etkileri açısından dikkatle izleniyor.
Uzmanlar, anlaşmanın onaylanması durumunda NHS'nin ilaç alımlarında ABD firmalarına daha fazla bağımlı hale gelebileceğini ve bunun uzun vadede sağlık hizmetlerinin kalitesini düşürebileceğini öne sürüyor. Ayrıca, anlaşmanın fikri mülkiyet hükümleri nedeniyle jenerik ilaç üretiminin kısıtlanabileceği ve bunun da maliyetleri artıracağı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ile Birleşik Krallık arasındaki bu anlaşma müzakereleri, Türkiye'nin kendi sağlık sistemi ve ilaç politikaları için önemli dersler içeriyor. Türkiye, son yıllarda yerli ilaç üretimini artırmaya çalışsa da, dışa bağımlılık devam ediyor. ABD'nin ticaret anlaşmalarında ilaç patentleri ve fiyatlandırma konusundaki tutumu, Türkiye'nin olası bir ticaret anlaşmasında karşılaşabileceği zorluklara işaret ediyor. Ayrıca, Birleşik Krallık'ın Brexit sonrası ABD ile yaptığı anlaşmanın şeffaflık eksikliği, Türkiye'nin benzer müzakerelerde kamuoyunu bilgilendirme ve sağlık sistemini koruma konusunda dikkatli olması gerektiğini gösteriyor. Küresel ticaret anlaşmalarının kamu sağlığı üzerindeki etkileri, Türkiye için de yakından takip edilmesi gereken bir konu.
