New Mexico Valisi Michelle Lujan Grisham'ın imzaladığı bir genelge, uyuşturucuya maruz kalmış yenidoğan bebeklerin otomatik olarak devlet velayetine alınmasını öngörüyor. Ancak eyaletteki Kızılderili kabileleri, bu düzenlemenin kabile egemenliğini hiçe saydığını ve geçmişteki travmatik çocuk koparma politikalarını hatırlattığını belirterek tepki gösteriyor. Navajo, Pueblo ve Apaçi kabilelerinin liderleri, kararın aile birliğini bozduğunu ve federal yasalarla güvence altına alınan kabile haklarını ihlal ettiğini savunuyor.
Gelişmenin arka planı
New Mexico’daki yeni düzenlemeye göre, doğumda uyuşturucuya maruz kaldığı tespit edilen bebekler, hemen eyalet Çocuk Bakım Hizmetleri Birimi’ne bildirilecek ve ardından devlet korumasına alınacak. Kabile temsilcileri, bu yaklaşımın Kızılderili ailelerini ve topluluklarını cezalandırdığını, oysa çözümün kabilelerin kendi sosyal hizmet sistemlerini güçlendirmekten geçtiğini ifade ediyor.
Navajo Ulusu Sağlık Hizmetleri Genel Müdürü Dr. Jill Jim, "Kabileler olarak biz, kendi çocuklarımızı en iyi biz biliriz. Onları topluluklarından koparmak, kültürel bağlarını zedeler ve iyileşme sürecini zorlaştırır" dedi. New Mexico’daki 23 Kızılderili kabilesi, genelgenin yürürlüğe girmesini engellemek için dava hazırlığı yapıyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu olay, ABD’deki Kızılderili topluluklarının yüzyıllardır maruz kaldığı sistemik ayrımcılığın yeni bir halkası olarak görülüyor. 1978 tarihli Kızılderili Çocuk Refahı Yasası (ICWA), Kızılderili çocukların kabile dışına yerleştirilmesini yasaklıyor, ancak New Mexico yönetimi, yenidoğanların sağlık riski nedeniyle bu yasanın kapsamı dışında olduğunu savunuyor. Uzmanlar, bu tür uygulamaların diğer eyaletlere de örnek olabileceğini ve Kızılderili hakları mücadelesini yeniden alevlendirebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, doğrudan Türkiye’yi ilgilendirmese de, azınlık hakları ve devlet-toplum ilişkileri bağlamında önemli bir örnek teşkil ediyor. Türkiye’de de yerel toplulukların kendi kültürel yapılarını koruma mücadeleleri benzer tartışmaları barındırıyor. Uluslararası hukukta çocukların kültürel kimlik hakları, özellikle yerli ve azınlık toplulukları için hassas bir konu. New Mexico’daki bu karar, devlet müdahalesi ile toplumsal egemenlik arasındaki dengenin ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Türkiye’nin de taraf olduğu BM Çocuk Hakları Sözleşmesi, çocukların kültürel mirasından koparılmamasını öngörüyor.
