Eski ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Susan Rice, Başkan Donald Trump'ın İran ile imzaladığı mutabakat zaptını (MOU) sert bir dille eleştirdi. Rice, 14 maddelik anlaşmayı "zayıf" olarak nitelendirerek, "Bu çok kötü bir sonuç" dedi. ABC News'e konuşan Rice, anlaşmanın İran'a çok sayıda taviz verdiğini ve ABD'nin elini zayıflattığını savundu. Rice, "Jon, bu kabul edilemez. Çünkü bu zayıf anlaşmada önceden bu kadar çok taviz verildi" diyerek tepkisini dile getirdi. Trump yönetiminin İran politikasının hem bölgesel istikrarı tehdit ettiğini hem de ABD'nin diplomatik itibarını zedelediğini belirten Rice, bu tür bir mutabakatın 'aptalca bir savaşa' davetiye çıkardığı uyarısında bulundu.
Arka Plan: Trump'ın İran Mutabakatı ve Tartışmalar
Trump yönetimi, İran'ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerine ilişkin olarak Tahran yönetimiyle 14 maddelik bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Anlaşma, taraflar arasında karşılıklı güven artırıcı önlemleri ve bazı yaptırımların hafifletilmesini öngörüyordu. Ancak hem Demokratlar hem de bazı Cumhuriyetçiler, anlaşmanın İran'a çok fazla taviz verdiğini ve ABD'nin çıkarlarını yeterince korumadığını savunuyor. Susan Rice'ın eleştirileri de bu bağlamda öne çıkıyor. Rice, Obama yönetimi döneminde 2015'te imzalanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (JCPOA) bile daha sağlam temellere dayandığını ima ederek, Trump'ın mutabakatının ciddi güvenlik riskleri taşıdığını ifade etti. Rice, "Bu anlaşma, İran'ı bölgede daha da cesaretlendirecek. ABD'nin itibarını zedeliyor ve müttefiklerimizi endişelendiriyor" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut: 'Aptalca Savaş' Uyarısı
Susan Rice'ın uyarıları sadece mutabakatın içeriğine değil, aynı zamanda potansiyel sonuçlarına da odaklanıyor. Rice, bu tür zayıf anlaşmaların bölgede yeni bir çatışma riskini artırdığını belirterek, "Aptalca bir savaşa yol açabilir" ifadelerini kullandı. Ortadoğu'da İran'ın nüfuzunun arttığı bir dönemde, ABD'nin bu tür bir mutabakatla elini zayıflatmasının İsrail ve Suudi Arabistan başta olmak üzere bölgesel müttefikleri tedirgin ettiği yorumları yapılıyor. Uzmanlar, anlaşmanın İran'ı nükleer faaliyetlerinden caydırmakta yetersiz kalabileceğini ve Tahran'ın bölgesel milis güçlerine verdiği desteği artırabileceğini ifade ediyor. Rice, mutabakatın ABD Kongresi'nde de sorgulanması gerektiğini savunarak, "Bu anlaşma ABD'nin ulusal güvenliği için bir tehdit oluşturuyor" dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la komşu olması ve bölgesel enerji politikaları nedeniyle ABD-İran ilişkilerindeki her gelişmeyi yakından takip ediyor. Trump'ın mutabakatının zayıflığı, İran'ın bölgedeki nüfuzunu artırabilir ve bu da Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle Suriye ve Irak'ta İran destekli grupların varlığı, Türkiye'nin bu mutabakatın sonuçlarından endişe duymasına neden oluyor. Ayrıca, ABD'nin bu tür tartışmalı anlaşmalarla meşgul olması, Türkiye-ABD ilişkilerinde F-35 ve S-400 gibi konulardaki gerginliklerin çözümünü geciktirebilir. Türkiye, bölgesel istikrar için ABD ve İran arasında daha sağlam ve kapsayıcı bir diyalog beklerken, Rice'ın uyarıları, Ankara'nın bu konudaki endişelerini haklı çıkarır nitelikte.
