Nepal'in başkenti Katmandu'da, Bagmati Nehri kıyılarına bırakılan cesetler, şehir yönetimini zor durumda bırakıyor. Hindu geleneğine göre kutsal kabul edilen Bagmati Nehri kıyısındaki Pashupatinath Tapınağı yakınlarına bırakılan cesetler, yetkililerin başa çıkmakta zorlandığı bir halk sağlığı ve çevre sorununa dönüştü. Şehir yetkilileri, artan ölüm sayısı ve yetersiz altyapı nedeniyle cesetlerin toplanmasında ve yakılmasında ciddi aksaklıklar yaşandığını belirtiyor.
Kutsal nehirde ceset krizi
Bagmati Nehri, Nepal'deki Hindular için hayati bir dini öneme sahip. Ölen kişilerin nehir kıyısında yakılması ve küllerinin suya bırakılması geleneği binlerce yıldır sürüyor. Ancak son yıllarda bu gelenek, şehirleşmenin ve nüfus artışının etkisiyle büyük bir lojistik sorun haline geldi. Katmandu Belediyesi'ne bağlı ekipler, nehir kıyısına bırakılan cesetleri her gün toplamak zorunda kalıyor. Yetkililer, 2023 yılında yaklaşık 1.500 cesedin nehir kıyısından toplandığını, bu sayının son yıllarda sürekli arttığını ifade ediyor.
Cesetlerin büyük bir kısmı, kimsesizler veya aileleri tarafından sahiplenilmeyen kişilere ait. Aileler, cenaze masraflarını karşılayamadıkları için ya da dini ritüellerin tam olarak yerine getirilmediği durumlarda cesetleri nehir kıyısına bırakıp kaçıyor. Bu durum, hem görsel bir kirlilik yaratıyor hem de halk sağlığı açısından risk oluşturuyor. Nehir suyunun kirliliği zaten ciddi bir sorunken, çürüyen cesetler bu durumu daha da kötüleştiriyor.
Katmandu Belediyesi, sorunu çözmek için yeni bir krematoryum inşa etmeyi ve nehir kıyısına güvenlik kameraları yerleştirmeyi planlıyor. Ancak maliyet ve bürokratik engeller nedeniyle bu projeler henüz tamamlanamadı. Belediye yetkilileri, bütçenin yetersiz olduğunu ve merkezi hükümetten yardım beklediklerini söylüyor. Ayrıca, toplumda cenaze işlemleri konusunda farkındalık yaratmak için kampanyalar başlatılmış durumda.
Bölgesel ve küresel boyut
Nepal, Güney Asya'da gelir düzeyi düşük ülkeler arasında yer alıyor. Ülke, 2015'teki yıkıcı depremin ardından yeniden yapılanma sürecini tamamlamaya çalışırken, ekonomik zorluklarla da boğuşuyor. Cenaze masraflarının ortalama 100-500 dolar arasında olması, birçok aile için büyük bir yük oluşturuyor. Devletin sosyal güvenlik ağının yetersizliği, kimsesiz ve yoksul kişilerin ölümlerinde cesetlerin sahipsiz kalmasına yol açıyor.
Bu durum, yalnızca Katmandu'ya özgü değil; Güney Asya'nın birçok büyük şehrinde benzer sorunlar yaşanıyor. Hindistan'daki Varanasi ve Haridwar gibi kutsal şehirlerde de nehir kıyılarına bırakılan cesetlerle ilgili şikayetler zaman zaman gündeme geliyor. Ancak Nepal'deki durum, ülkenin ekonomik kırılganlığı nedeniyle daha da ciddi bir boyutta. Bölgedeki iklim değişikliği ve çevresel tahribat da nehir ekosistemini olumsuz etkiliyor. Bagmati Nehri'nde yapılan ölçümler, su kalitesinin insan sağlığı için tehlikeli seviyelerde olduğunu gösteriyor.
Uluslararası kuruluşlar, Nepal'e bu tür altyapı projelerinde destek sağlamak için çeşitli programlar yürütüyor. Ancak bu yardımların etkili olabilmesi için ülkedeki yönetişim sorunlarının da çözülmesi gerekiyor. Uzmanlar, nehir kıyısındaki ceset sorununun aslında daha büyük bir sosyal eşitsizlik ve sağlık hizmetleri yetersizliği sorununun yansıması olduğunu vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Katmandu'daki bu sorun Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmese de, bölgesel istikrar ve insani krizler açısından önemli bir gösterge. Güney Asya'da artan nüfus ve şehirleşme, benzer altyapı sorunlarını her geçen gün büyütüyor. Türkiye, bu tür krizlere yönelik insani yardım ve kalkınma iş birliği programları yürüten bir ülke olarak, Nepal'deki duruma duyarsız kalmaması beklenir. Ayrıca, cenaze ve sağlık altyapısı gibi konular, afet yönetimi ve kentsel planlama deneyimi açısından Türkiye'nin bilgi birikimini paylaşabileceği bir alan oluşturuyor. Türkiye'nin bu tür gelişmeleri takip ederek, bölgedeki etkinliğini artırması ve uluslararası toplumda sorumluluk üstlenmesi mümkün.
