Kanada merkezli bir silah üreticisi tarafından üretilen yüksek hassasiyetli keskin nişancı tüfeklerinin, Birleşmiş Milletler silah ambargosu uygulanan üç farklı çatışma bölgesinde tespit edildiği bir soruşturma raporunda ortaya çıktı. PGW Defence firması tarafından üretilen tüfeklerin Sudan, Libya ve Yemen'de faaliyet gösteren silahlı grupların elinde bulunduğu belirtilirken, bu durum uluslararası silah kontrol mekanizmalarındaki zaafları bir kez daha gündeme taşıdı.
Tüfeklerin izi üç ülkeye sürüldü
Bağımsız araştırmacı gazeteciler tarafından hazırlanan rapora göre, PGW Defence'in ürettiği modelin özellikleri, çatışma bölgelerinde ele geçirilen tüfeklerle birebir örtüşüyor. Sudan'da hükümet güçlerine karşı savaşan Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) milislerinin elinde bu tüfeklerden bulunduğu belirtilirken, Libya'da ise General Halife Hafter'e bağlı güçlerin silah envanterinde yer aldığı ifade ediliyor. Yemen'de ise Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyonun desteklediği gruplar arasında bu tüfeklerin kullanıldığı raporlanmış durumda.
Raporda, tüfeklerin nasıl bu bölgelere ulaştığına dair kesin bir bilgi yer almazken, silahların menşei ve ihracat lisanslarıyla ilgili kapsamlı bir inceleme çağrısı yapılıyor. PGW Defence ise konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmış değil. Kanada hükümeti ise uluslararası silah ticareti anlaşmalarına uyduğunu ve ihracat kontrollerinin sıkı olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Silah ambargoları deliniyor mu?
BM Güvenlik Konseyi tarafından Libya'ya uygulanan silah ambargosu, ülkedeki çatışmalar boyunca sık sık ihlal edilmişti. Yemen'e yönelik ambargo da benzer şekilde delik deşik durumda. Sudan'da ise 2023'te patlak veren iç savaşın ardından bölgesel güçlerin silah sevkiyatı yaptığına dair çok sayıda iddia bulunuyor. Bu tüfeklerin ortaya çıkması, silah akışının kontrol altına alınamadığını bir kez daha kanıtlıyor.
Kanada gibi sıkı ihracat kontrollerine sahip bir ülkeden çıkan silahların bu bölgelere ulaşması, aracı ülkeler ve kara para aklama yöntemleri konusundaki endişeleri artırıyor. Uzmanlar, tüfeklerin üretim seri numaralarının takip edilmesiyle zincirin ortaya çıkarılabileceğini belirtiyor. Olay, silah üreticilerinin ürünlerinin nihai varış noktası konusunda daha fazla sorumluluk alması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin hem iç güvenlik hem de dış politika dinamikleri açısından dikkatle izlenmesi gereken bir konudur. Türkiye, Libya ve Sudan'da doğrudan askeri varlığı ve siyasi angajmanı olan bir ülke olarak, bölgedeki silah akışının kontrol altına alınması için uluslararası çabalara destek vermektedir. Ancak bu rapor, ambargoların etkinliğinin sorgulanmasına neden olurken, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgesel güçlerin silah ticareti üzerindeki denetim mekanizmalarını güçlendirmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Türkiye'nin savunma sanayii ihracatında şeffaflık ve hesap verebilirlik konusunda benzer sıkıntılar yaşamaması için önleyici tedbirler alması önem arz etmektedir.
