Kanada'da haftalardır devam eden orman yangınları, ülkenin batısından doğusuna kadar geniş bir alanı etkisi altına alırken, yangın dumanları Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeydoğu eyaletlerine ve New York'a kadar ulaştı. Kanada Acil Durum Hazırlık Bakanı Bill Blair'ın yaptığı açıklamaya göre, ülkede halen 400'den fazla orman yangını aktif durumda ve bunların 100'den fazlası 'kontrol dışı' olarak nitelendiriliyor. Yangınlar özellikle Alberta, Quebec, Ontario ve British Columbia eyaletlerinde yoğunlaşmış durumda. Normalin çok üzerinde seyreden sıcaklıklar ve kuraklık, yangınların yayılmasını hızlandırırken, rüzgarların etkisiyle dumanlar güneye doğru ilerliyor. Kanada genelinde şu ana kadar yaklaşık 3 milyon hektar alan kül oldu ve bu, son on yılın ortalamasının yaklaşık 10 katına denk geliyor.
Gelişmenin arka planı
Kanada'nın batı eyaletlerinde mayıs ayı başında başlayan yangınlar, hızla yayılarak ülkenin doğusundaki Quebec ve Ontario'ya kadar ulaştı. Özellikle Quebec'te çıkan yangınlar, eyaletin kuzey ve batı bölgelerinde büyük hasara yol açtı. Yangınlar nedeniyle on binlerce kişi tahliye edilmek zorunda kalırken, Kanada hükümeti bölgeye askeri yardım sevk etti. Blair, yangın sezonunun normalden daha erken başladığını ve daha şiddetli geçtiğini belirterek, iklim değişikliğinin bu durumda önemli bir rol oynadığını vurguladı. Kanada İklim ve Çevre Bakanı Steven Guilbeault ise, bu yılki yangınların ülke tarihindeki en yıkıcı yangın sezonu olabileceği uyarısında bulundu. Dumanların taşınmasıyla birlikte, ABD'nin doğu kıyısında hava kalitesi endeksleri tehlikeli seviyelere ulaştı. New York, Boston ve Philadelphia gibi büyükşehirlerde hava kalitesi uyarıları yayınlanırken, New York'ta gökyüzü turuncuya büründü ve vatandaşlara dışarı çıkmamaları tavsiye edildi.
Bölgesel veya küresel boyut
Kanada'daki orman yangınları, yalnızca Kanada ve ABD'yi değil, aynı zamanda küresel iklim sistemini de etkiliyor. Yangınlardan yayılan karbon emisyonlarının, 2023 yılında şu ana kadar 200 milyon tonun üzerinde olduğu tahmin ediliyor ve bu, normal bir yangın sezonunun iki katına denk geliyor. Uzmanlar, bu emisyonların küresel ısınmayı hızlandırabileceği konusunda uyarıyor. Ayrıca, dumanların içerdiği ince partiküller (PM2.5) sağlık açısından ciddi risk oluşturuyor ve solunum yolu hastalıklarına yol açabiliyor. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), New York ve çevresinde hava kalitesinin 'sağlıksız' seviyede olduğunu belirterek, özellikle çocuklar, yaşlılar ve solunum rahatsızlığı olan kişilere dışarı çıkmamaları çağrısı yaptı. Öte yandan, Kanada hükümeti yangınlarla mücadele için uluslararası yardım talep ederken, ABD, Meksika, Avustralya ve Yeni Zelanda'dan itfaiye ekipleri Kanada'ya destek vermek üzere gönderildi. Uzun vadede, bu yangınların bölgesel ve küresel ölçekte tarım, turizm ve enerji sektörlerini olumsuz etkilemesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada'daki yangınlar, doğrudan Türkiye'yi etkilemese de, iklim değişikliğinin küresel bir sorun olduğunu bir kez daha hatırlatıyor. Türkiye, Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle orman yangınları ve kuraklık riski yüksek ülkelerden biri. 2021 yılında yaşanan büyük orman yangınları, Türkiye'nin bu tür afetlere karşı kırılganlığını göstermişti. Kanada yangınlarından çıkan dumanların Türkiye'ye ulaşması beklenmemekle birlikte, yangın kaynaklı karbon emisyonlarının küresel sıcaklıklara etkisi, Türkiye'yi de dolaylı olarak etkileyecektir. Ayrıca, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemi bir kez daha ortaya çıkmıştır.
