Kanada'nın Ontario eyaletinde devam eden şiddetli orman yangınları, hem Kanada hem de ABD'nin büyük şehirlerini yoğun duman altında bıraktı. Uzmanlara göre, yangınların büyüklüğü ve şiddeti son yılların en ciddi seviyelerine ulaşmış durumda. Duman bulutları, Toronto, Ottawa, New York ve Chicago gibi milyonlarca insanın yaşadığı kent merkezlerinde hava kalitesini tehlikeli seviyelere düşürdü. Yetkililer, özellikle çocuklar, yaşlılar ve solunum yolu rahatsızlığı olanlar için dışarı çıkmama uyarısı yaparken, sağlık kurumları acil durum hazırlıklarını artırdı.
Yangınların arka planı ve büyüklüğü
Ontario'daki yangınlar, aylardır süren kuraklık ve rekor düzeydeki sıcaklıkların ardından Mayıs ayının son haftasında başladı. Kanada Orman Yangınları Merkezi verilerine göre, şu ana kadar sadece Ontario'da 100'den fazla aktif yangın bulunuyor ve bunların 20'si kontrol altına alınamamış durumda. Yangınların kül ettiği alan 500 bin hektarı aşarken, bu rakam geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 40 daha fazla. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) uydu görüntüleri, dumanın Orta Batı ve Kuzeydoğu ABD'ye doğru yayıldığını, hatta Atlantik Okyanusu'nu geçerek Avrupa kıyılarına ulaştığını gösteriyor.
Uzmanlar, iklim değişikliğinin yangınların sıklığını ve şiddetini artırdığı konusunda uyarıyor. British Columbia Üniversitesi'nden yangın ekoloğu Prof. John Flannagan, “Küresel sıcaklıklar arttıkça, orman yangınları daha uzun süreli ve yıkıcı hale geliyor. Bu yangınlar sadece ekosistemleri değil, aynı zamanda büyük şehirlerin hava kalitesini tehdit ediyor” dedi.
Hava kalitesi riski ve sağlık etkileri
Dumanın yayıldığı bölgelerde hava kalitesi endeksi (AQI) 300'ün üzerine çıkarak 'tehlikeli' seviyeye ulaştı. New York'ta AQI 350'yi bulurken, Toronto'da 280 civarında seyrediyor. Duman, ince partikül madde (PM2.5) açısından zengin olduğu için solunum yollarına nüfuz ederek astım, bronşit ve kalp-damar hastalıklarını tetikleyebiliyor. ABD Çevre Koruma Ajansı (EPA), vatandaşlara pencereleri kapalı tutma, hava temizleyici kullanma ve maske takma tavsiyesinde bulundu. Kanada Sağlık Bakanlığı ise kırmızı alarm vererek, okulların açık hava etkinliklerini iptal etmesini ve şirketlerin uzaktan çalışmayı teşvik etmesini istedi.
Ekonomik etkiler de göz ardı edilemez. Havacılık sektörü, duman nedeniyle görüş mesafesinin düşmesi sonucu yüzlerce uçuşun ertelendiğini veya iptal edildiğini bildirdi. Ontario'da ayrıca birçok büyük etkinlik ve festival ya ertelendi ya da kapalı mekanlara taşındı. Yangın söndürme çalışmaları ise milyonlarca dolara mal oluyor; Kanada hükümeti ek bütçe tahsisi için acil oturum düzenlemeyi planlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada ve ABD'deki orman yangınlarının doğrudan Türkiye'ye etkisi sınırlı olsa da, küresel iklim değişikliğinin bir göstergesi olarak önem taşıyor. Türkiye, Akdeniz havzasında benzer kuraklık ve yangın riskiyle karşı karşıya. Bu tür olaylar, Türkiye'nin orman yangınlarıyla mücadele politikalarını gözden geçirmesi gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, hava kirliliği ve sağlık riskleri konusunda Türkiye'nin erken uyarı sistemlerini geliştirmesi, uluslararası işbirliğine katkıda bulunması açısından ders çıkarılabilir.
