ABD Başkanı Donald Trump, ülkeye gelen yabancı öğrenci, değişim programı katılımcıları ve yabancı basın mensuplarının vize sürelerini sınırlayan yeni bir yönetmelik yayımladı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, söz konusu gruplar için daha önce uygulanan süresiz kalış imkânı kaldırıldı. Artık bu kategorilerdeki vize sahipleri, vize türlerine göre belirlenen sabit sürelerin sonunda ülkeden ayrılmak ya da vize uzatımı başvurusunda bulunmak zorunda olacak. Yeni düzenleme, özellikle F-1 öğrenci vizeleri, J-1 değişim programı vizeleri ve I-1 yabancı basın mensubu vizelerini etkiliyor. Trump yönetimi, bu adımın göçmenlik sistemini daha öngörülebilir ve güvenli hale getireceğini savunuyor.
Gelişmenin arka planı
Yeni kural, ABD'de uzun süredir tartışılan göçmenlik politikalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Trump, başkanlığının ilk günlerinden itibaren yasal ve yasadışı göçü sıkılaştırma sözü vermişti. Özellikle öğrenci vizelerinde "aşırı kalış" (overstay) sorununa dikkat çeken yönetim, bu düzenlemeyle süreçleri daha sıkı denetlemeyi hedefliyor. Daha önce öğrenci ve değişim programı katılımcıları, eğitim veya program süresince ABD'de kalabiliyor; bu süre genellikle açık uçlu oluyordu. Yeni sistemde ise her vize türü için net bir süre belirlenmiş durumda. Örneğin, lisans öğrencileri için bu süre dört yıl, yüksek lisans öğrencileri için iki yıl, gazeteciler için ise bir yıl olarak öngörülüyor. Süre sonunda vize sahipleri, uzatma başvurusu yapmaz veya ülkeden ayrılmazsa yasal statülerini kaybedecek.
Uzmanlar, bu düzenlemenin özellikle doktora gibi uzun süreli programlardaki öğrenciler ve sürekli ABD'de bulunması gereken gazeteciler için zorluk yaratacağını belirtiyor. Ayrıca, vize uzatma başvurularının artmasıyla birlikte Göçmenlik ve Vatandaşlık Hizmetleri (USCIS) üzerindeki iş yükünün de artması bekleniyor. Bazı eleştirmenler, bu adımın ABD'nin uluslararası öğrenciler ve akademisyenler için cazibesini azaltabileceğini öne sürüyor. Öte yandan, Trump yönetimi bu tür sınırlamaların ulusal güvenlik için gerekli olduğunu ve yabancıların ABD'de kalış süreçlerini daha iyi izlemeyi sağlayacağını savunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu düzenleme, ABD'nin göçmenlik politikalarındaki genel sıkılaşma eğiliminin bir yansıması olarak görülüyor. Trump yönetimi, daha önce de seyahat yasağı, iltica başvurularını kısıtlama ve aile birleşimini zorlaştırma gibi adımlar atmıştı. Yeni vize süresi sınırlaması, özellikle ABD'ye yüksek sayıda öğrenci gönderen Çin, Hindistan ve Güney Kore gibi ülkeleri doğrudan etkileyecek. Aynı zamanda, yabancı gazetecilerin ABD'de haber yapma kabiliyetini de sınırlayabileceği için basın özgürlüğü açısından endişe yaratıyor. Sivil toplum kuruluşları ve üniversiteler, bu tür politikaların ABD'nin yumuşak gücünü zayıflatacağı uyarısında bulunuyor. Diğer yandan, benzer sınırlamaları Kanada ve Avustralya gibi ülkeler de uyguluyor; bu nedenle Trump yönetimi, uygulamanın uluslararası normlarla uyumlu olduğunu savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'den ABD'ye her yıl çok sayıda öğrenci, araştırmacı ve gazeteci gitmektedir. Bu düzenleme, özellikle doktora yapan Türk öğrenciler ve uzun süreli görevle ABD'de bulunan Türk basın mensupları için bürokratik yükü artıracaktır. Vize uzatma işlemleri ek maliyet ve zaman kaybına yol açabilir. Ayrıca, Türkiye'den ABD'ye olan beyin göçünü olumsuz etkileyebilir. Öte yandan, Türkiye'nin ABD ile ilişkilerinde karşılıklı vize kolaylıkları konusu daha önce gündeme gelmişti; bu adım, Türk vatandaşlarına yönelik doğrudan bir hedef olmasa da genel atmosferi etkileyebilir. Küresel ölçekte ise ABD'nin bu tür kısıtlamaları, uluslararası öğrenci ve akademisyen hareketliliğini daraltarak bilimsel iş birliğini zayıflatma potansiyeli taşımaktadır.
