ABD'de iklim politikalarında dikkat çekici bir paradoks yaşanıyor. Demokratların yönetimindeki Kaliforniya ve New York gibi eyaletler, son dönemde çevre hedeflerini gevşetmek zorunda kalırken, Cumhuriyetçilerin kontrolündeki eyaletler yenilenebilir enerji yatırımlarında benzeri görülmemiş bir ivme yakalıyor. Özellikle Teksas, rüzgar ve güneş enerjisi kapasitesini rekor düzeyde artırarak ülkenin temiz enerji lideri haline geldi. Pazar günü yayımlanan bir rapora göre, kırmızı eyaletler olarak bilinen Cumhuriyetçi bölgelerde yenilenebilir enerji üretimi, mavi eyaletlerdeki Demokratik yönetimlerin gerilettiği iklim politikalarının aksine, yıllık bazda %15'in üzerinde büyüyor.
İklim taahhütlerinde geri adım: Kaliforniya ve New York
Kaliforniya, geçtiğimiz Cuma günü, 2035 yılına kadar sıfır emisyonlu araç satışı hedefini ertelediğini duyurdu. Eyalet, aynı zamanda karbon nötrlük takvimini de 2045'ten 2050'ye öteledi. Vali Gavin Newsom yönetimi, bu kararın arkasında şarj altyapısı yetersizliği ve tedarik zinciri sorunları olduğunu belirtti. New York'ta ise, 2030 yılına kadar elektrik üretiminin %70'ini yenilenebilir kaynaklardan sağlama hedefi, ulaşılması zor göründüğü için revize edildi. Eyalet Meclisi, Temmuz ayında kabul edilen bir yasayla, hidroelektrik ve nükleer enerjiyi de 'temiz' kategorisine dahil ederek hedefi fiilen esnetti. Bu gelişmeler, Demokratik eyaletlerin iklim vaatlerini gerçekleştirmekte zorlandığını gösteriyor.
Buna karşın, Cumhuriyetçi liderliğindeki Teksas, 2023 yılında şebekesine 10 GW'ın üzerinde yeni güneş enerjisi kapasitesi ekleyerek ABD'de bir ilke imza attı. Eyalet, rüzgar enerjisinde de lider konumda. Florida, Georgia ve Indiana gibi diğer kırmızı eyaletler de benzer bir eğilim izliyor. Florida Valisi Ron DeSantis, geçen ay yaptığı bir konuşmada, 'İklim değişikliği Çin'in bir aldatmacasıdır' dese de, eyaletinin güneş enerjisi kurulumlarında üçüncü sıraya yükseldiği görülüyor. Bu durum, yenilenebilir enerjinin ekonomik getirilerinin siyasi söylemlerden daha güçlü olduğunu ortaya koyuyor.
Küresel boyut: ABD'nin iklim liderliği sorgulanıyor
ABD'nin en büyük iki eyaletinin iklim hedeflerini gevşetmesi, ülkenin 2030 yılına kadar emisyonlarını %50 azaltma vaadini tehlikeye atıyor. Küresel emisyonların yaklaşık %13'ünü oluşturan ABD, bu hedefi tutturamazsa Paris İklim Anlaşması'nın amaçlarına ulaşması daha da zorlaşacak. Öte yandan, Cumhuriyetçi eyaletlerdeki yeşil enerji patlaması, ABD'deki toplam yenilenebilir enerji üretimini artırsa da, bu artışın büyük kısmı eyalet düzeyindeki teşviklerden değil, federal düzeydeki Enflasyonu Azaltma Yasası (IRA) gibi politikalardan kaynaklanıyor. IRA'nın sağladığı vergi indirimleri, fosil yakıt şirketlerinin bile yenilenebilir enerjiye yatırım yapmasını teşvik ediyor. Teksas'taki büyümenin arkasında büyük ölçüde bu federal teşvikler var.
Uzmanlar, ABD'deki bu iki yönlü gelişmenin, küresel iklim diplomasisini de etkileyeceğini öngörüyor. Çin ve AB, ABD'nin tutarsızlığını eleştirirken, gelişmekte olan ülkeler iklim finansmanı taahhütlerinin sorgulanmasına neden oluyor. BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin son raporu, mevcut ulusal katkı beyanlarının (NDC) 2,1°C'lik bir ısınmaya yol açacağını belirtiyor. ABD'nin bu tabloda oynadığı rol kritik.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'deki bu ikilem, Türkiye'nin enerji dönüşüm stratejisi açısından önemli ipuçları barındırıyor. Türkiye, yenilenebilir enerjide büyüme potansiyeline sahip olmasına rağmen, fosil yakıt bağımlılığı ve yatırım eksikliği nedeniyle hedeflerin gerisinde kalma riski taşıyor. Kaliforniya ve New York'taki geri adımlar, Türkiye'deki benzer planların uygulanabilirliğini sorgulatırken, Teksas örneği ise doğru teşvik mekanizmaları ve özel sektör katılımıyla yeşil enerjinin ekonomik büyümeyle nasıl uyumlu hale getirilebileceğini gösteriyor. Türkiye'nin, ABD'deki federal teşviklerin eyalet düzeyindeki etkisini inceleyerek kendi enerji politikasını yeniden şekillendirmesi, hem cari açığı azaltma hem de iklim taahhütlerini yerine getirme açısından kritik önemde.
