ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in geçtiğimiz günlerde İsrail'in Batı Şeria politikalarına yönelik eleştirileri, Washington ile Tel Aviv arasındaki geleneksel ittifakın sorgulanmasına yol açtı. Vance, Amerikan yapımı silahların ihlal amaçlı kullanımını gündeme getirirken, Demokrat Parti'den gelen benzer açıklamalar, iki ülke arasındaki stratejik bağın uzun vadeli seyrini tartışmaya açıyor. Bu gelişmeler, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun koalisyon hükümetinin izlediği sağcı politikaların, ABD'de giderek daha fazla rahatsızlık yarattığını gösteriyor.
Demokratlardan Artan Eleştiriler
ABD Senatosu'nda geçtiğimiz hafta yapılan oturumda, bir grup Demokrat senatör, İsrail'in Batı Şeria'daki yerleşim faaliyetlerini 'uluslararası hukukun ihlali' olarak nitelendirdi ve bu faaliyetlerde kullanılan ABD silahlarına ilişkin bir soruşturma başlatılmasını talep etti. Bu girişim, geçmişte İsrail'e yönelik eleştirilerin genellikle kapalı kapılar ardında yapıldığı Washington'da, artık kamuoyu önünde de ifade edilmeye başlandığını ortaya koyuyor. Özellikle Senatör Chris Van Hollen ve Bernie Sanders gibi isimler, İsrail'in Filistinli sivillere yönelik muamelesini kınayan açıklamalarda bulundu. Demokrat Parti'nin ilerici kanadı, Biden yönetimini İsrail'e askeri yardımı koşullandırmaya çağırırken, bu durum Tel Aviv'de rahatsızlık yaratıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Vance'in çıkışı, Trump döneminde başlayan ve İsrail'in lehine dönen ABD politikalarındaki kırılmayı daha da belirginleştiriyor. Trump yönetimi Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıyarak ve Golan Tepeleri'ndeki egemenliğini onaylayarak İsrail'e tarihi destek vermişti. Ancak Vance'in eleştirileri, Cumhuriyetçi Parti içinde de İsrail'e yönelik sorgulamaların başladığının işareti olarak değerlendiriliyor. Bölgesel düzeyde bu gelişmeler, İsrail-Filistin barış sürecini daha da karmaşık hale getirebilir. ABD'nin geleneksel arabuluculuk rolü zayıflarken, Suudi Arabistan ve BAE gibi ülkelerin Filistin meselesindeki pozisyonları yeniden şekilleniyor. Küresel ölçekte ise ABD-İsrail ilişkilerindeki bu çatlak, Çin ve Rusya'nın Orta Doğu'da artan nüfuzu karşısında Batı ittifakının bütünlüğünü test ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İsrail ilişkilerindeki bu gerilim, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Filistin politikaları açısından önemli fırsatlar ve riskler barındırıyor. Türkiye, uzun süredir İsrail'in Batı Şeria politikalarını eleştirirken, Washington'un bu konuda daha sert bir tutum alması Ankara'nın pozisyonunu güçlendirebilir. Ancak ABD'deki bu eğilimin kalıcı olup olmayacağı belirsiz. Türkiye, bir yandan İsrail'le ekonomik ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan Filistin davasına verdiği desteği koruyor. Bu dengenin bozulması, özellikle enerji işbirliği ve Doğu Akdeniz'deki güç dengeleri açısından kritik olabilir. Ankara'nın, bu dönemde Filistin yönetimiyle temaslarını artırması ve ABD'deki İsrail karşıtı söylemlere temkinli yaklaşması muhtemel.
