İsrail ve Lübnan hükümetleri, Cuma günü Washington'da ABD ile imzalanan ve Ortadoğu'daki çatışmalara son vermeyi hedefleyen anlaşmayı memnuniyetle karşılarken, İran destekli Hizbullah hareketi anlaşmanın bölgedeki daha geniş kapsamlı sorunların çözümünü engelleyeceği uyarısında bulundu. İmza töreninin ardından yapılan açıklamalarda taraflar, anlaşmanın sınır güvenliği ve istikrar için önemli bir adım olduğunu vurguladı.
Anlaşmanın ayrıntıları ve tarafların tutumu
ABD Dışişleri Bakanlığı'nda düzenlenen törende İsrail Dışişleri Bakanı ve Lübnan Başbakanı'nın katılımıyla imzalanan anlaşma, taraflar arasında sınır anlaşmazlıklarının çözümü ve ateşkesin sağlanması için bir çerçeve sunuyor. Anlaşmaya göre, ABD ve Birleşmiş Milletler gözetiminde bir ortak komite kurulacak ve sınır ihlalleri izlenecek. Ayrıca, bölgede insani yardımların ulaştırılması ve sivil halkın korunması için güvenli bölgeler oluşturulması planlanıyor.
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar, anlaşmanın ''kuzey sınırında barış ve güvenlik için önemli bir fırsat'' olduğunu belirtirken, Lübnan Başbakanı Necib Mikati ise ''Lübnan'ın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü koruyacak her adımı destekliyoruz'' ifadelerini kullandı. Ancak, Hizbullah Sözcüsü Muhammed Afif, anlaşmanın ''ABD'nin bölgedeki çıkarlarına hizmet ettiğini ve Filistin sorunu başta olmak üzere temel meseleleri görmezden geldiğini'' söyledi. Afif, ''Bu anlaşma, işgal altındaki toprakların kurtarılması mücadelesini zayıflatmayı amaçlıyor. Hizbullah olarak direnişimizi sürdüreceğiz'' dedi.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Anlaşma, Ortadoğu'da giderek tırmanan gerilimin ardından diplomatik bir çözüm arayışının ürünü olarak görülüyor. Bölgede İsrail ile İran arasındaki vekalet savaşları, Lübnan'ın derinleşen ekonomik krizi ve mülteci akınları, anlaşmanın önemini artırıyor. Uzmanlar, ABD'nin anlaşmayı imzalayarak hem bölgesel nüfuzunu pekiştirmeyi hem de Çin ve Rusya'nın Ortadoğu'daki artan etkisine karşı koymayı hedeflediğini belirtiyor. Öte yandan, Hizbullah'ın anlaşmaya karşı çıkması, İran'ın bölgedeki stratejik hedefleriyle uyumlu bir tavır sergilediğini gösteriyor.
Anlaşmanın uygulanması, özellikle sınır güvenliği ve silahlı grupların kontrolü konusunda önemli zorluklar içeriyor. Lübnan ordusunun ülkenin güneyinde etkin bir kontrol sağlayamaması ve Hizbullah'ın askeri kanadının varlığı, anlaşmanın başarısını riske atan faktörler arasında. BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararı da benzer bir çerçeve sunmuş ancak tam olarak uygulanamamıştı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ortadoğu'da istikrarın sağlanmasını kendi güvenlik ve ekonomik çıkarları açısından kritik görmektedir. Anlaşma, Suriye'deki iç savaşın etkilerini azaltma ve bölgede yeni bir mülteci krizini önleme potansiyeli taşıyor. Ancak, Hizbullah gibi aktörlerin sürece dahil edilmemesi, uzun vadeli barışın önünde engel oluşturabilir. Türkiye'nin, anlaşma kapsamında kurulacak mekanizmalarda aktif rol almaması halinde, bölgesel gelişmelerin dışında kalma riski bulunuyor. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynaklarının paylaşımı ve deniz yetki alanları konularında Türkiye'nin çıkarları, Lübnan ve İsrail arasındaki normalleşmeden etkilenebilir. Bu nedenle, Ankara'nın süreci yakından izlemesi ve diplomatik girişimlerde bulunması bekleniyor.
