İsrail basınında yer alan haberlere göre Türkiye, İran sınırındaki Kürt gruplara yönelik olası bir askeri operasyonu durdurmak için müdahaleye hazır bekliyordu. Middle East Eye'ın aktardığına göre, İsrail'in önde gelen gazetelerinden birinde yayımlanan haberde, Ankara'nın İran'ın kuzeybatısında faaliyet gösteren Kürt silahlı gruplara karşı Tahran'ın başlatmayı planladığı bir harekatı engellemek amacıyla sınır birliklerini teyakkuza geçirdiği belirtildi. Haberde, Türkiye'nin bu hamlesiyle bölgedeki dengeleri korumayı ve kendi güvenlik kaygılarını gidermeyi hedeflediği vurgulandı. Gelişme, Türkiye-İran ilişkilerinde yeni bir gerginlik döneminin habercisi olarak yorumlandı.
Gelişmenin Arka Planı: Kürt Gruplar ve Bölgesel Dinamikler
İran'ın kuzeybatısındaki Kürdistan bölgesinde faaliyet gösteren Kürt silahlı gruplar, uzun yıllardır Tahran yönetimi için bir güvenlik tehdidi oluşturuyor. Özellikle İran Kürdistan Demokrat Partisi (IKDP) ve Komala gibi örgütler, zaman zaman İran güvenlik güçleriyle çatışmaya giriyor. İran, bu grupları Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) topraklarından üslenmekle ve İran'a yönelik saldırılar düzenlemekle suçluyor. Tahran, geçmişte bu gruplara karşı sınır ötesi operasyonlar düzenlemiş, hatta Irak topraklarını hedef alan füze saldırıları gerçekleştirmişti. Bu kez İran'ın daha kapsamlı bir kara harekatı planladığı iddia ediliyor.
Türkiye ise, kendi sınırları içinde PKK ile mücadele ederken, İran'ın Kürt gruplara yönelik operasyonlarını yakından izliyor. Ankara, İran'ın bölgede artan askeri faaliyetlerinin kendi güvenliğini tehdit edebileceği endişesi taşıyor. Özellikle İran'ın olası bir operasyonunun, Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne sığınmış olan PKK unsurlarına da yansıyabileceği düşünülüyor. Türkiye, bir yandan İran'la Suriye ve Irak'ta belirli konularda işbirliği yaparken, diğer yandan Kürt gruplar konusunda farklı çıkarlara sahip.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İsrail'in Rolü ve ABD Faktörü
Haberi duyuran İsrail medyası, Türkiye'nin bu hamlesini İran karşıtı bir adım olarak yorumlarken, aslında Ankara'nın daha çok kendi çıkarlarını koruma refleksiyle hareket ettiği belirtiliyor. İsrail, İran'ın nükleer programı ve bölgesel nüfuzu konusunda endişeli olsa da, Türkiye'nin bu hamlesi doğrudan İsrail çıkarlarına hizmet etmiyor. Ancak haberde, Türkiye'nin İran'la yaşadığı bu gerginliğin, İsrail'in yıllardır sürdürdüğü İran'ı çevreleme politikasına dolaylı olarak katkı sağlayabileceği ima ediliyor.
ABD'nin bölgedeki varlığı da önemli bir faktör. Washington, hem Türkiye hem de Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile yakın ilişkilere sahip. İran'ın olası bir operasyonu, ABD'nin Irak'taki askeri varlığını da tehdit edebilir. Bu nedenle ABD'nin, İran'ı sınırlı bir operasyonla yetinmeye ikna etmeye çalıştığı ifade ediliyor. Türkiye ise, kendi sınır güvenliğini sağlamak ve PKK'ya karşı mücadelede avantaj elde etmek için bu krizi fırsata çevirmeye çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'nin İran'daki Kürt gruplara yönelik olası bir operasyona müdahale hazırlığı, Ankara'nın bölgesel güvenlik doktrininde sınır ötesi tehditlere karşı proaktif bir tutum benimsediğini gösteriyor. Türkiye, bir yandan İran'la ticari ve enerji ilişkilerini sürdürürken, diğer yandan PKK'nın İran bağlantılı kollarına karşı hassasiyetini koruyor. Bu gelişme, Türk dış politikasının çok boyutlu yapısını ortaya koyuyor: Ankara, İran'la rekabet ederken aynı zamanda işbirliği alanları da arıyor. Türkiye için asıl risk, İran'ın olası bir operasyonunun kontrolsüz bir şekilde büyüyerek sığınmacı akınına veya PKK'nın yeniden konuşlanmasına yol açmasıdır. Bu nedenle Ankara, diplomatik kanalları kullanarak krizin yatıştırılmasını tercih edecektir.
