İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları iki yıldır devam ederken, savaşın yıkıcı etkisi çoğunlukla insani kayıplarla ölçülüyor: ölüler, yaralılar, yerinden edilenler. Ancak çok daha az dikkat çeken bir boyut var: toprağın kendisinin yok edilmesi. Güney Lübnan'da İsrail ordusu tarafından kullanılan yangın çıkarıcı mühimmatlar, sistematik yıkımlar ve son olarak havadan herbisit püskürtmeleri, bölgeyi adeta yanmış bir çorak araziye çevirdi. Bu çevresel yıkım, yalnızca Lübnan'ın doğal zenginliğini yok etmekle kalmıyor, aynı zamanda bölgenin gelecekteki gıda güvenliği ve ekosistemi için de ciddi tehdit oluşturuyor. ABD'nin İsrail'e sağladığı askeri ve mali desteğin bu tablodaki rolü ise giderek daha fazla sorgulanıyor.
Gelişmenin Arka Planı: Topyekün Yıkım Stratejisi
İsrail ordusu, 2006'daki savaştan bu yana en yoğun saldırılarını sürdürdüğü Lübnan'da, kara harekâtının başladığı Ekim ayından bu yana özellikle güneydeki kırsal bölgeleri hedef alıyor. Binlerce dönüm zeytin ve narenciye bahçesi, yangın çıkarıcı bombalar ve beyaz fosfor mühimmatlarıyla kül edildi. Lübnan Tarım Bakanlığı'na göre, savaşın başlangıcından bu yana yaklaşık 10 bin hektar tarım arazisi kullanılamaz hale geldi. Bu durum, on binlerce çiftçinin geçim kaynağını yok etti ve ülkenin gıda ithalat bağımlılığını daha da artırdı.
Ancak İsrail'in yıkım stratejisi sadece tarım alanlarıyla sınırlı değil. Lübnan Çevre Bakanlığı yetkililerine göre, İsrail güçleri son aylarda Hizbullah'ın sığınaklarını ve tünellerini etkisiz hale getirmek amacıyla yerleşim alanlarında da sistematik yıkımlar gerçekleştiriyor. Bakanlık raporlarına göre, güneydeki 120'ye yakın köyde konutlar, okullar ve sağlık merkezleri dahil olmak üzere on binlerce bina ya tamamen yıkıldı ya da yaşanmaz hale geldi. Bu yıkımın boyutu, ülkenin altyapısını uzun yıllar etkileyecek bir insani felakete işaret ediyor.
Ayrıca, İsrail ordusu tarafından kullanılan kimyasal herbisitlerin, tarım arazilerine ve su kaynaklarına karışarak uzun vadeli toksik etkiler bıraktığı iddia ediliyor. Uzmanlar, bu kimyasalların toprağa ve yeraltı sularına sızmasıyla birlikte bölgedeki ekosistemin onlarca yıl boyunca eski haline dönemeyeceği uyarısında bulunuyor. Bu durum, savaşın sona ermesinin ardından Lübnan'ın yeniden inşası ve tarımsal üretiminin canlandırılması çabalarını da derinden etkileyecek.
Bölgesel ve Küresel Boyut: ABD'nin Rolü ve Uluslararası Tepkiler
İsrail'in Lübnan'daki askeri operasyonlarına verilen uluslararası tepkiler büyük ölçüde kınama ve çağrı düzeyinde kalırken, ABD'nin bu savaşta oynadığı rol daha fazla mercak altında. ABD yönetimi, İsrail'e sağladığı milyarlarca dolarlık askeri yardımın yanı sıra, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde İsrail'i kınayan kararları veto ederek, İsrail'in operasyonlarını dolaylı olarak destekliyor. Bu durum, uluslararası kamuoyunun büyük bir bölümü tarafından, ABD'nin savaşın finansmanına doğrudan ortak olduğu şeklinde yorumlanıyor.
Özellikle çevre örgütleri, ABD'nin İsrail'e sağladığı askeri teçhizatın, yangın çıkarıcı mühimmatlar ve kimyasal maddeleri de içerebileceğine dikkat çekiyor. Greenpeace ve benzeri kuruluşlar, bu tür mühimmatların kullanımının uluslararası hukukta savaş suçu sayılabileceğini vurgularken, ABD'nin bu konudaki tutumunun da tıpkı iklim değişikliği konusundaki duruşu gibi küresel çevre güvenliğine tehdit oluşturduğunu savunuyor.
Savaşın bölgesel boyutu ise daha da karmaşık. İran destekli Hizbullah ile İsrail arasındaki çatışmalar, Lübnan'ın yanı sıra Suriye ve Irak'ta da yankı buluyor. Ancak çevresel yıkımın yarattığı insani kriz, sadece Lübnan'ı değil, bölgedeki su kaynaklarını ve tarımsal üretimi de etkileyerek daha geniş bir göç dalgasına neden olabilir. Bu durum, Türkiye dahil komşu ülkelerin güvenlik ve göç politikalarını olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İsrail'in Lübnan'daki ekolojik yıkımı, Türkiye açısından çok yönlü bir tehdit oluşturuyor. Öncelikle, bölgeden Türkiye'ye yönelecek yeni bir göç dalgası, Türkiye'nin halihazırda zorlu bir ekonomik ve sosyal süreçten geçtiği bir dönemde ek bir yük getirecek. İkinci olarak, Lübnan'ın tarımsal üretim kapasitesinin yok olması, Doğu Akdeniz'de gıda fiyatlarını ve arz güvenliğini olumsuz etkileyebilir. Türkiye, bu bağlamda Lübnan'a insani yardım ulaştıran ülkelerden biri olarak öne çıkarken, bölgesel istikrarın sağlanması için diplomatik girişimlerini sürdürüyor. Ancak Türkiye'nin, savaşın çevresel etkilerini göz önünde bulundurarak, uluslararası hukukta savaş suçlarının cezalandırılmasına yönelik çabaları desteklemesi ve İsrail'in tutumunu kınaması bekleniyor. Bu durum, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki jeopolitik konumunu güçlendirirken, bölgesel liderlik rolüne de katkı sağlayabilir.
