İsrail parlamentosu üyeleri, işgal altındaki Batı Şeria'da bulunan antik bir su rezervuarını ziyaret etmeyi teşvik ediyor. Bu yaz, Filistinlilere ait çiftliklerden yönlendirilen suyla doldurulan Herod Havuzu, şimdi İsrailli yerleşimciler ve turistler için bir cazibe merkezi haline getirildi. Filistinliler ise bu durumun tarım arazilerini kuruttuğunu ve su kaynaklarını gasp ettiğini belirtiyor.
Herod Havuzu: Tarihi ve Su Yönlendirme Projesi
Herod Havuzu, milattan önce 1. yüzyılda Kral Herod tarafından inşa ettirilen devasa bir antik rezervuardır. Batı Şeria'nın Bethelem kenti yakınlarındaki El-Hader köyü sınırları içinde yer alır. Havuz, yüzyıllar boyunca bölgedeki Filistinli çiftçiler tarafından sulama amacıyla kullanıldı. Ancak 2023 yazında İsrail su şirketi Mekorot, Filistin köylerine ait kuyulardan ve kaynaklardan gelen suyu bu havuzu doldurmak için yönlendirdi. İsrail makamları, bu projeyi "tarihi mirası canlandırma" olarak sunarken, Filistinliler bunun açık bir su hırsızlığı olduğunu vurguluyor.
Filistin Su İşleri Dairesi yetkililerine göre, havuzun doldurulması için kullanılan su, El-Hader, El-Has ve Beit Sahour gibi köylerdeki yaklaşık 200 dönümlük tarım arazisinin sulanmasını imkansız hale getirdi. Bu köylerde yaşayan 5 binden fazla Filistinli, geçimini zeytin, üzüm ve sebze üretiminden sağlıyor. Suyun kesilmesiyle birlikte, birçok çiftçi kuyularının kuruduğunu ve mahsullerinin telef olduğunu bildirdi. Uluslararası Kızılhaç Komitesi, bölgede suya erişimin giderek zorlaştığını ve bunun insani bir krize yol açabileceğini raporladı.
İsrail Meclisi'ndeki aşırı sağcı milletvekilleri, son aylarda Herod Havuzu'na düzenlenen turlara katılarak burayı "Yahudi mirası" olarak tanıttı. Turizm Bakanlığı, bölgeyi resmi bir turistik destinasyon olarak tescil etmek için çalışma başlattı. Bu adım, uluslararası hukuka göre işgal altındaki topraklarda yasadışı olan yerleşim yerlerini meşrulaştırma çabası olarak yorumlanıyor. Filistin yönetimi, konuyu Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne taşıyacaklarını açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Su Kıtlığı ve İşgal Politikaları
Ortadoğu, dünyanın en su kıtlığı çeken bölgelerinden biri. İsrail, işgal altındaki Batı Şeria'da su kaynaklarının %80'ini kontrol ediyor. Filistinliler ise kişi başına günde ortalama 70 litre su tüketebiliyor; bu, Dünya Sağlık Örgütü'nün önerdiği 100 litrenin altında. Buna karşılık İsrailli yerleşimciler, aynı bölgede kişi başına 300 litreden fazla su kullanıyor. Herod Havuzu projesi, bu eşitsizliğin sembolü haline geldi.
Uluslararası hukuk uzmanları, İsrail'in su yönlendirme politikasının Cenevre Sözleşmeleri'ni ihlal ettiğini belirtiyor. 1949 Dördüncü Cenevre Sözleşmesi, işgalci gücün işgal altındaki topraklarda doğal kaynakları değiştirmesini yasaklıyor. Ancak İsrail, bu sözleşmeleri kendi güvenlik gerekçeleriyle askıya aldığını savunuyor. Avrupa Birliği ve ABD, konuyla ilgili henüz resmi bir açıklama yapmadı; fakat insan hakları örgütleri, uluslararası toplumu harekete geçmeye çağırıyor.
Bu gelişme, İsrail-Filistin çatışmasının su boyutunu gözler önüne seriyor. Su, sadece bir doğal kaynak değil, aynı zamanda siyasi bir silah. Filistinliler, suyun kesilmesinin kendilerini topraklarını terk etmeye zorladığını söylüyor. İsrail ise suyun tarihi ve turistik bir proje için kullanıldığını iddia ediyor. Ancak gerçek şu ki, Herod Havuzu'nun doldurulması, Filistin tarımını ve su hakkını doğrudan tehdit ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasını uzun yıllardır destekliyor ve iki devletli çözümü savunuyor. Herod Havuzu meselesi, Türkiye'nin bölgedeki insani diplomasi çabalarını güçlendirebilir. Su kıtlığı, Türkiye'nin de yakından takip ettiği bir konu; zira iklim değişikliği ve kuraklık, Orta Doğu'da istikrarı tehdit ediyor. Ankara, İsrail'in su politikalarını uluslararası platformlarda gündeme getirerek Filistinlilerin haklarını savunabilir. Ayrıca, Türkiye'nin insani yardım kuruluşları, bölgede su kuyusu açma projeleriyle Filistinlilere destek olabilir. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel liderlik iddiasını pekiştirmesi için bir fırsat sunuyor.
