İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Gazze Şeridi'nde derhal Yahudi yerleşimleri kurulması çağrısı yaparak, bölgenin 'fethi' ve ilhakı yönünde tartışmalı bir açıklamada bulundu. Aşırı sağcı görüşleriyle tanınan Smotrich, dün yaptığı konuşmada, 'Gazze'de topraklarımızı geri almalı ve yerleşimleri yeniden inşa etmeliyiz. Bu bir fetih meselesidir' ifadelerini kullandı. Bakanın bu sözleri, uluslararası toplumun tepkisini çekerken, bölgede tansiyonun daha da yükselmesine neden oldu.
Gelişmenin arka planı
Smotrich'in açıklamaları, İsrail ile Hamas arasında 7 Ekim 2023'te başlayan çatışmaların ardından gelen en sert söylemlerden biri olarak değerlendiriliyor. İsrail'in Gazze'ye yönelik askeri operasyonları sürerken, aşırı sağcı bakanın yerleşim çağrısı, uluslararası hukuka aykırı olarak nitelendiriliyor. Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği, işgal altındaki topraklarda yerleşimlerin yasadışı olduğunu defalarca vurgulamıştı. Smotrich'in partisi Dini Siyonizm, Batı Şeria'daki yerleşimlerin genişletilmesini savunurken, Gazze'de de benzer bir politika izlenmesini istiyor. Ancak Başbakan Binyamin Netanyahu'nun koalisyon hükümeti içinde bu tür çağrılar, uluslararası baskıyı artırma riski taşıyor.
Smotrich'in 'fetih' ifadesi, 1967 savaşından bu yana İsrail'in resmi politikasıyla çelişiyor. İsrail, Gazze'den 2005'te çekilmiş ve yerleşimleri boşaltmıştı. Ancak 7 Ekim saldırılarının ardından bazı İsrailli siyasetçiler, Gazze'nin yeniden işgal edilmesi gerektiğini savunuyor. Smotrich'in çağrısı, bu görüşün en üst düzeyde dile getirilmesi anlamına geliyor.
Bölgesel boyut
Smotrich'in açıklamaları, sadece Filistin tarafında değil, Mısır, Ürdün ve Suudi Arabistan gibi bölge ülkelerinde de infial yarattı. Mısır Dışişleri Bakanlığı, 'Bu tür kışkırtıcı söylemler, bölgesel barışı tehdit etmektedir' açıklamasını yaparken, Ürdün de İsrail'in uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirtti. Suudi Arabistan ise, iki devletli çözümün altını çizerek, Smotrich'in sözlerini kınadı. ABD Dışişleri Bakanlığı, 'Gazze'nin yeniden işgali veya yerleşim kurulması fikrini desteklemiyoruz' dedi. Bu gelişme, İsrail ile normalleşme sürecinde olan bazı Arap ülkelerinin de tepkisine yol açtı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Smotrich'in Gazze'de yerleşim ve fetih çağrısı, Türkiye'nin Filistin politikası açısından önemli bir gelişmedir. Türkiye, iki devletli çözümü ve Doğu Kudüs'ün başkent olduğu bağımsız bir Filistin devletini desteklemektedir. Bu tür söylemler, bölgede tansiyonu yükselterek Türkiye'nin arabuluculuk çabalarını zora sokabilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji işbirliği ve bölgesel güvenlik dengeleri açısından da risk oluşturmaktadır. Türkiye'nin, uluslararası hukuka aykırı bu adımlara karşı BM ve İslam İşbirliği Teşkilatı gibi platformlarda sesini yükseltmesi beklenir.
