İsrail Savunma Kuvvetleri'ne bağlı askeri birlikler, Suriye'nin güneyindeki Kuneytra vilayetine bağlı iki köye daha girdi. Suriye devlet ajansı SANA'nın haberine göre, bu hareketlilik 24 saatten kısa bir süre içinde bölgeye yapılan ikinci müdahale niteliği taşıyor. Dün gece saatlerinde başlayan ve bugün sabah saatlerine kadar süren operasyon kapsamında, İsrail askerlerinin dört zırhlı araçla köylere intikal ettiği bildirildi. Yerel kaynaklar, askerlerin köy girişlerinde önlem aldığını ve bir süre bölgede kaldıktan sonra geri çekildiğini aktardı. Olayda herhangi bir çatışma veya can kaybı yaşanmadığı belirtiliyor.
Gelişmenin arka planı: 1974 ateşkes hattı ve ihlaller
Kuneytra vilayeti, İsrail ile Suriye arasında 1974 yılında imzalanan Ateşkes Anlaşması ile belirlenen tampon bölgenin hemen doğusunda yer alıyor. İsrail, 1967 Altı Gün Savaşı'nda Golan Tepeleri'ni işgal etmiş ve 1981'de tek taraflı olarak ilhak etmişti. Ancak uluslararası toplum, Golan Tepeleri'ni İsrail toprağı olarak tanımıyor. 1974 ateşkes hattı, Birleşmiş Milletler Ateşkes Denetleme Örgütü (UNDOF) tarafından izleniyor. Son yıllarda, özellikle Suriye iç savaşının ardından bölgedeki istikrarsızlık, İsrail'in zaman zaman tampon bölgeye sınırlı askeri girişler yapmasına neden oldu. Ancak 24 saat içinde iki ayrı müdahale, son dönemdeki en ciddi ihlallerden biri olarak değerlendiriliyor.
Suriye Dışişleri Bakanlığı, olayı kınayarak İsrail'i 'uluslararası hukuku ihlal etmekle' suçladı. Bakanlık açıklamasında, bu tür girişlerin bölgesel barışı tehdit ettiği ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin derhal toplanması gerektiği vurgulandı. Öte yandan İsrail ordusundan resmi bir açıklama gelmedi. Ancak İsrail medyası, operasyonun 'Hizbullah'ın bölgedeki faaliyetlerini izlemek amacıyla yapıldığını' öne sürdü.
Bölgesel ve küresel boyut: İran-İsrail gerilimi ve Suriye'nin parçalanmış yapısı
Son olay, İsrail'in Suriye topraklarındaki hedeflere yönelik saldırılarının arttığı bir dönemde yaşanıyor. İsrail, yıllardır Suriye'deki İran destekli milis güçlerine ve Hizbullah üslerine hava saldırıları düzenliyor. Ancak son kara operasyonu, bu gerilimin yeni bir boyuta taşındığını gösteriyor. Uzmanlara göre, İsrail'in karadan müdahalesi, Hizbullah'ın sınıra yakın bölgelerde konuşlanma çabalarını engellemeyi hedefliyor. Ayrıca, 7 Ekim 2023'teki Hamas saldırısından bu yana İsrail, kuzey sınırında Hizbullah ile düşük yoğunluklu bir çatışma halinde. Lübnan sınırındaki çatışmalar zaman zaman Suriye sınırına da sıçrıyor.
Rusya, Suriye'de askeri varlığını sürdürmesine rağmen, İsrail'in bölgedeki operasyonlarına genellikle sessiz kalıyor. Ancak Moskova, İsrail'in Suriye'nin toprak bütünlüğüne saygı göstermesi gerektiğini vurguluyor. ABD'nin ise İsrail'in güvenlik kaygılarına anlayış gösterdiği biliniyor. Ancak son kara girişi, uluslararası toplumda endişe yaratıyor. BM, ateşkes hattının her iki tarafça da ihlal edilmemesi çağrısında bulundu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Suriye'nin toprak bütünlüğüne vurgu yaparken, İsrail'in Golan Tepeleri'ni işgalini tanımıyor. 1974 ateşkes hattının ihlali, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgesel istikrarı tehdit ediyor. Türkiye, Suriye'deki İran etkisini dengelemeye çalışırken, İsrail'in kara müdahaleleri sahada yeni dengeler oluşturabilir. Ayrıca, bu tür girişler, sığınmacı akışlarını tetikleyebilir; Türkiye halihazırda Suriye'den gelen yoğun göç dalgasıyla mücadele ediyor. Ankara'nın önceliği, Suriye'de kalıcı ateşkes sağlanması ve terör örgütlerinin bahane edildiği yeni işgallerin önlenmesidir.
