İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada İsrail'i Gazze'de soykırım yapmakla suçladı. Sánchez, uluslararası toplumu Filistin halkına yönelik zulmü durdurmaya ve İsrail'e yaptırım uygulamaya çağırdı. Konuşma, dünya liderlerinin New York'ta bir araya geldiği 79. BM Genel Kurulu sırasında gerçekleşti.
İspanya'nın İsrail karşıtı tutumu ve Avrupa'daki yankıları
İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, BM Genel Kurulu'ndaki konuşmasında İsrail'in Gazze'de işlediği fiilleri "soykırım" olarak nitelendirdi. Sánchez, İsrail'in uluslararası hukuku ve insan haklarını ihlal ettiğini, Gazze'de yaşananların sadece bir savaş değil, sistematik bir yok etme politikası olduğunu vurguladı. İspanya, İsrail'e karşı en sert eleştirileri yönelten Avrupa ülkelerinden biri olarak öne çıkıyor. Geçtiğimiz Mayıs ayında İspanya, İrlanda ve Norveç ile birlikte Filistin devletini resmen tanıma kararı almıştı. Bu adım, İsrail'in tepkisini çekmiş ve İspanya ile İsrail arasındaki diplomatik gerilimi artırmıştı.
Sánchez'in konuşması, Avrupa Birliği içinde İsrail'e yönelik eleştirilerin arttığı bir dönemde geldi. Ancak AB üyeleri arasında İsrail'e yönelik tutum farklılıkları devam ediyor. Almanya ve Macaristan gibi ülkeler İsrail'e destek verirken, İspanya, İrlanda ve Belçika gibi ülkeler daha eleştirel bir çizgi izliyor. Sánchez, konuşmasında sadece İsrail'i eleştirmekle kalmadı, aynı zamanda uluslararası toplumun ikiyüzlülüğüne de dikkat çekti. "Gazze'de yaşananlar karşısında sessiz kalmak, suça ortak olmaktır" diyen Sánchez, BM Güvenlik Konseyi'ni de acil ateşkes için harekete geçmeye davet etti.
Gazze'deki insani kriz ve uluslararası tepkiler
İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları Ekim 2023'ten bu yana devam ediyor. Bu süreçte on binlerce sivil hayatını kaybetti, altyapı büyük ölçüde tahrip oldu ve bölge insani bir felaketin eşiğine geldi. BM yetkilileri, Gazze'de gıda, su ve tıbbi malzeme sıkıntısının had safhaya ulaştığını, hastanelerin çalışamaz durumda olduğunu rapor ediyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı, İsrail ve Hamas yetkilileri hakkında savaş suçu ve insanlığa karşı suç iddiasıyla soruşturma başlatmıştı. Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) ise Güney Afrika'nın açtığı soykırım davası devam ediyor. Mahkeme, İsrail'e Gazze'de soykırımı önlemek için gereken tedbirleri alma çağrısı yapmıştı.
Sánchez'in "soykırım" ifadesini kullanması, İspanya'nın hukuki ve siyasi pozisyonunu netleştirmesi açısından önemli. Zira soykırım suçu, 1948 Soykırım Sözleşmesi kapsamında en ağır uluslararası suçlardan biri olarak kabul ediliyor. İspanya'nın bu tutumu, diğer ülkeler üzerinde de baskı oluşturabilir. Özellikle Latin Amerika ve bazı Asya ülkeleri, İspanya'nın izinden giderek İsrail'e yönelik tutumlarını sertleştirebilir. Ancak ABD'nin İsrail'e verdiği koşulsuz destek, uluslararası toplumun etkili bir yaptırım uygulamasını zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İspanya Başbakanı Sánchez'in BM'deki çıkışı, Türkiye'nin uzun süredir dile getirdiği İsrail eleştirileriyle örtüşüyor. Türkiye, Gazze'de yaşananları soykırım olarak nitelendiriyor ve İsrail'e yaptırım uygulanması çağrısı yapıyor. İspanya'nın bu tutumu, Türkiye'nin uluslararası platformlardaki yalnızlığını bir ölçüde azaltabilir ve İslam İşbirliği Teşkilatı ile AB içinde daha geniş bir koalisyon oluşturma imkânı sunabilir. Ayrıca, İspanya ile Filistin meselesi temelinde gelişen iş birliği, Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir diyalog kanalı açabilir. Ancak Avrupa içindeki bölünmüşlük, somut yaptırım kararlarını zorlaştırıyor. Yine de bu tür açıklamalar, İsrail'in uluslararası meşruiyetini zayıflatması açısından kritik.
