İran Dışişleri Bakanı Seyid Abbas Erakçi, Hamas hareketinin yeni Siyasi Büro Başkanı olarak atanan Halil el-Hayya'yı tebrik eden bir mesaj yayımladı. Erakçi, mesajında Filistin davasına olan bağlılıklarını vurgularken, İsrail'in Gazze'deki saldırıları karşısında Filistin halkının direnişini desteklediklerini belirtti. Bu gelişme, Hamas'ın Suudi Arabistan ve ABD arabuluculuğunda yürütülen ateşkes görüşmelerinde zorlu bir pozisyon almasının beklendiği bir dönemde gerçekleşiyor.
Hamas'ın yeni lideri: Halil el-Hayya kimdir?
Halil el-Hayya, Hamas'ın eski Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye'nin yakın bir müttefiki olarak biliniyor. Haniye'nin 31 Temmuz 2024'te Tahran'da suikasta uğramasının ardından hareketin içinde yapılan istişareler sonucunda Hayya, 13 Ağustos 2024'te yeni lider olarak seçildi. Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el-Kassam Tugayları ile siyasi kanadı arasında denge kurabilecek bir isim olarak değerlendirilen Hayya, daha önce Hamas'ın Gazze'deki siyasi işlerinden sorumlu yardımcısı olarak görev yapmıştı. 1960 yılında Gazze Şeridi'ndeki Gazze kentinde doğan Hayya, İslami bir eğitim almış ve uzun yıllar İsrail hapishanelerinde kalmıştır.
Bölgesel ve uluslararası boyut
İran'ın bu tebriki, Tahran'ın Hamas'a verdiği stratejik desteğin bir yansıması olarak okunuyor. İran, özellikle 7 Ekim 2023'te başlayan savaşın ardından Hamas'ı finansal ve askeri açıdan desteklemeye devam ediyor. Erakçi'nin mesajı, İran'ın bölgede İsrail karşıtı bir cephe oluşturma çabalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Aynı zamanda, Mısır ve Katar arabuluculuğunda devam eden ateşkes müzakereleri öncesinde, İran'ın Hamas'ı daha sert bir tutuma teşvik ettiği yorumları yapılıyor. ABD ve İsrail ise Halil el-Hayya'nın liderliğini yakından izliyor; Hayya, daha önce İsrail hedeflerine yönelik saldırıları koordine etmekle suçlanmıştı. Öte yandan, Hamas'ın yeni liderinin, özellikle Gazze'deki insani krizin derinleştiği bir dönemde, uluslararası toplumun ateşkes çağrılarına nasıl yanıt vereceği merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hamas ile tarihsel olarak yakın ilişkilere sahip olsa da, son dönemde İsrail ile normalleşme adımları atmıştır. Halil el-Hayya'nın liderliği, Türkiye'nin Filistin davasına verdiği destek ile İsrail'le ticari ve diplomatik ilişkileri dengeleme çabasını yeniden gündeme getirebilir. Ankara, Hamas'ın siyasi kanadına ev sahipliği yapmasıyla bilinirken, yeni liderin Türkiye ile ilişkileri nasıl yöneteceği önem taşıyor. Ayrıca, İran'ın tebriki, bölgede Türkiye-İran rekabetinin Filistin meselesi üzerinden derinleşebileceğine işaret ediyor. Türk dış politikası açısından, bu gelişme hem İsrail'le ilişkilerde hem de Gazze'deki insani krizin çözümünde yeni bir dengenin habercisi olabilir.
