Ekonomistler, Orta Doğu'da İran merkezli çatışmaların yeniden alevlenmesiyle Euro Bölgesi’nin bu yıl daha önce tahmin edilenden daha zayıf bir büyüme kaydedeceğini belirtiyor. Bölgedeki jeopolitik gerilimlerin ticaret yollarını tehdit etmesi, enerji fiyatlarını yukarı çekmesi ve yatırımcı güvenini sarsması nedeniyle Avrupa'nın lokomotif ekonomilerinde yavaşlama sinyalleri artıyor. Uzmanlar, 2024 büyüme tahminlerini 0,5 puan aşağı çekerken, resesyon riskinin yeniden masaya geldiğini vurguluyor.
Ekonomik Görünüm Neden Kötüleşti?
Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Avrupa Merkez Bankası (ECB) gibi kurumlar, Euro Bölgesi için 2024 büyüme tahminlerini sırasıyla %0,8 ve %0,6'ya indirdi. Bu düşüşün ana nedeni, İran’ın İsrail'e yönelik saldırıları ve ardından ABD öncülüğündeki misillemelerin tırmanmasıyla Orta Doğu'da savaşın yayılma riski. Çatışmalar, Süveyş Kanalı ve Basra Körfezi gibi kritik deniz ticaret yollarını tehdit ediyor. Kızıldeniz'deki gerginlik nedeniyle navlun maliyetleri %250 arttı; bu da Avrupa'ya ithal edilen malların fiyatını doğrudan etkiliyor. Ayrıca petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş, enerji yoğun sanayileri vuruyor. Almanya'da sanayi üretimi son üç ayda %1,2 daraldı; Fransa'da ise tüketici güven endeksi 2022'den beri en düşük seviyesine geriledi. ECB Başkanı Christine Lagarde, jeopolitik risklerin enflasyonla mücadeleyi zorlaştırdığını belirterek faiz indirimi beklentilerini öteledi.
Küresel Etkiler ve Avrupa'nın Kırılganlığı
Orta Doğu'daki savaşın Avrupa ekonomisi üzerindeki etkisi, bölgenin enerji ithalatına bağımlılığından kaynaklanıyor. AB ülkeleri, petrol ihtiyacının %27'sini ve doğal gazın %40'ını Orta Doğu ve Körfez ülkelerinden karşılıyor. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma tehdidi, bu akışın sekteye uğramasına neden olabilir. Ekonomistler, İran'ın tam ölçekli bir savaşa sürüklenmesi durumunda Avrupa'da stagflasyon (durgunluk+enflasyon) yaşanabileceği uyarısı yapıyor. Deutsche Bank raporuna göre, senaryonun gerçekleşmesi halinde Euro Bölgesi GSYİH'sı %1,5 daralabilir. Ayrıca savunma harcamalarındaki artış, birçok AB ülkesinde bütçe açıklarını büyütüyor. İtalya ve İspanya gibi yüksek borçlu ülkeler, faiz yükü nedeniyle yatırımları kısmak zorunda kalıyor. Euro Bölgesi işsizlik oranı %6,5'te kalsa da, işe alımlardaki yavaşlama endişe yaratıyor. Avrupa Komisyonu, 2024 büyüme tahminini %1,2'den %0,9'a düşürdü ve 2025 için de iyimser olmadığını sinyali verdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Orta Doğu'da İran savaşının tırmanması, Türkiye ekonomisi üzerinde doğrudan ve dolaylı etkiler yaratıyor. Türkiye, enerjide büyük ölçüde ithalata bağımlı ve akaryakıt fiyatlarındaki artış cari açığı daha da büyütecek. Ayrıca Avrupa, en büyük ihracat pazarı; Euro Bölgesi'ndeki durgunluk, Türkiye'nin ihracat gelirlerini ciddi şekilde azaltabilir. TÜSİAD verilerine göre, AB talebindeki %1'lik düşüş, Türkiye'nin ihracatını %0,7 aşağı çekiyor. Diğer yandan, Batılı ülkelerin Rusya'ya uyguladığı yaptırımların devreye girmesiyle enerji koridoru olma stratejisi İran boyutuyla sarsılabilir. Ankara, savaşın yayılmasını önlemek için diplomatik girişimlerde bulunurken, savunma harcamalarını artırma baskısı altında. Kısacası, Euro Bölgesi'ndeki yavaşlama ve enerji krizi, Türkiye'nin büyüme hedeflerini zorlaştıracak önemli bir faktör.
