ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Senato Savunma Ödenekleri Alt Komitesi'nde yaptığı açıklamada, İran'a karşı yürütülen askeri operasyonların 30 Eylül 2025 itibarıyla 37,5 milyar dolara ulaşacağını belirtti. Bu rakamın, operasyonlarda görevli personelin maaşları, lojistik destek, mühimmat tüketimi ve ekipman bakım-onarım giderlerini kapsadığını ifade eden Hegseth, maliyetin büyük bölümünün 'operasyon ve bakım' kaleminden oluştuğunu vurguladı. Pentagon'un bütçe talebinin bir parçası olarak sunulan bu veri, ABD'nin İran'a yönelik artan askeri angajmanının mali boyutunu ortaya koyarken, Senato'da bazı üyelerin savaşın süresine ve stratejik hedeflerine yönelik sorularını da beraberinde getirdi.
Maliyet kalemleri ve bütçe planlaması
Hegseth'in sunumunda, 37,5 milyar dolarlık tahminin üç ana başlık altında toplandığı görülüyor: Askeri personel maaş ve yan ödenekleri (yaklaşık 12 milyar dolar), operasyon ve bakım giderleri (yaklaşık 18 milyar dolar) ve silah/cephane tedarik ile yeniden stoklama (7,5 milyar dolar). Pentagon yetkilileri, bu rakamın İran'a yönelik hava harekatları, füze saldırıları ve deniz ablukası faaliyetlerinin yanı sıra bölgeye takviye edilen 50 bin askerin iaşe ve barınma ihtiyaçlarını da içerdiğini belirtti.
Savunma Bakanı, ayrıca Irak ve Suriye'de konuşlu ABD güçlerinin korunması için yapılan ek harcamaların da bu rakama dahil olduğunu ifade etti. Hegseth, 'Bu maliyet, sadece doğrudan çatışma giderlerini değil, aynı zamanda bölgesel caydırıcılık ve müttefik savunma taahhütlerimizi de kapsamaktadır' dedi. Senato'da bazı Demokrat üyeler, bu kadar yüksek bir harcamanın ülkenin diğer savunma ihtiyaçlarından kaynak aktarımına yol açabileceğini dile getirirken, Cumhuriyetçi kanat ise operasyonun 'zaferle sonuçlanması halinde uzun vadede maliyetin karşılanabilir olduğunu' savundu.
Bölgesel ve küresel boyut: Petrol piyasaları ve İran'ın yanıtı
ABD'nin İran operasyonlarının maliyeti, sadece bütçe açısından değil, aynı zamanda küresel enerji piyasaları ve bölgesel istikrar açısından da kritik önem taşıyor. Uzmanlar, 37,5 milyar dolarlık harcamanın ABD'nin yıllık 800 milyar doları aşan savunma bütçesinin yaklaşık yüzde 4,5'ine denk geldiğini, ancak bu miktarın İran'ın ham petrol ihracatını hedef alan operasyonlar nedeniyle petrol fiyatlarında yaşanan artışla birleştiğinde ekonomik etkisinin daha da büyüyeceğini belirtiyor.
İran tarafı ise ABD'nin maliyet hesaplamalarına yanıt olarak, 'Bizim direncimiz bir maliyet hesabına sığmaz' mesajı verdi. Tahran yönetimi, ABD'nin askeri harcamalarının arttığı her dönemde kendi asimetrik savaş doktrinini geliştirdiğini vurgularken, bölgedeki vekil güçler aracılığıyla ABD çıkarlarına yönelik saldırıların devam edeceğini ima etti. Özellikle Husi güçlerinin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıları ve Irak'taki milis gruplarının ABD üslerine düzenlediği roket atakları, ABD'nin operasyon maliyetlerini artıran unsurlar arasında sayılıyor.
NATO müttefikleri ise ABD'nin İran'a yönelik askeri harcamalarının ittifak içinde paylaşılması konusunda henüz bir mutabakat sağlamış değil. Avrupalı bazı ülkeler, diplomatik çözüm arayışlarının devam etmesi gerektiğini savunurken, Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri lojistik destek sağlamaya devam ediyor. Pentagon'un açıkladığı maliyet, ABD'nin Ortadoğu'da uzun süreli bir çatışmaya hazırlandığının sinyali olarak yorumlanıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarının maliyetini bu kadar yüksek bir rakamla açıklaması, Türkiye için hem güvenlik hem de ekonomi açısından önemli sinyaller içeriyor. Bir yandan, Türkiye'nin İran sınırında olası bir sığınmacı akını ve PKK'nın İran bağlantılı kollarının hareketlenmesi riski artıyor. Diğer yandan, operasyonların uzaması halinde enerji fiyatlarındaki yükseliş Türkiye'nin cari açığını daha da baskılayabilir. Türkiye, İran'la ticari ilişkilerini sürdürmek ve bölgesel bir çatışmaya doğrudan taraf olmamak arasında hassas bir denge kurmak zorunda. ABD'nin bu maliyet açıklaması, çatışmanın kısa vadede bitmeyeceğini gösteriyor; bu da Türkiye'nin diplomatik girişimlerini yoğunlaştırmasını gerektiriyor.
