İran'a yönelik askeri operasyonun ikinci aşamasının 28. gününde, Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasında oluşturulan üçlü ittifak, bölgesel dengeleri yeniden şekillendirirken, İran ve Umman’ın Hürmüz Boğazı’nda ortak bir güvenlik çerçevesi üzerinde anlaşması dikkat çekiyor. Bu iki gelişme, Basra Körfezi’ndeki güç mücadelesinin yeni bir evresine işaret ediyor.
Üçlü Paktın Arka Planı
Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasındaki ittifak, İran’a karşı olası bir askeri müdahale senaryosunda koordinasyonu sağlamak amacıyla kuruldu. Üç ülkenin savunma bakanları, geçtiğimiz hafta Riyad’da bir araya gelerek ortak askeri tatbikatlar ve istihbarat paylaşımı konularında mutabakat sağladı. Pakistan, nükleer kapasitesi ve güçlü ordusuyla ittifakın askeri ağırlığını oluştururken, Türkiye’nin bölgedeki askeri üsleri ve İHA teknolojisiyle katkı sağlaması öngörülüyor.
Suudi Arabistan ise İran’ın nüfuzuna karşı dengeleyici bir güç olarak üçlü yapının finansmanını üstleniyor. Bu pakt, özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma tehditlerine karşı bir caydırıcılık unsuru oluşturmayı hedefliyor. Ancak ittifakın Şii nüfusu yoğun bölgelerdeki etkisi konusunda endişeler bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
İran ve Umman’ın Hürmüz Boğazı için güvenlik çerçevesinde anlaşması, bölgedeki gerginliği azaltmaya yönelik bir adım olarak yorumlanıyor. Bu çerçeve, boğazdan geçiş güvenliğini artırmayı ve tırmanan askeri gerilimi kontrol altına almayı amaçlıyor. Ancak İran’ın bu hamlesinin, üçlü pakta karşı bir denge unsuru olarak görülmesi gerektiği belirtiliyor.
Uzmanlara göre, Suudi-İran rekabeti ve Pakistan’ın Hindistan’a karşı askeri öncelikleri, paktın sürdürülebilirliğini zorlayabilir. Türkiye’nin Katar ile olan yakın ilişkileri ve İran’a uygulanan yaptırımlara rağmen enerji ticaretini sürdürmesi, üçlü ittifakın içinde çelişkili dinamikler yaratıyor. Amerika Birleşik Devletleri’nin bölgeden kısmi çekilmesi ise bu tür bölgesel ittifakları daha da önemli hale getiriyor.
Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının önemli bir kısmının geçtiği stratejik bir su yolu. Bu nedenle, İran ve Umman’ın uzlaşısı küresel enerji piyasalarını doğrudan etkileyebilir. Petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar, bu anlaşmanın başarısına bağlı olarak istikrar kazanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye’nin bu üçlü pakttaki rolü, hem NATO üyeliği hem de İran ile yürüttüğü enerji ticareti açısından hassas bir denge gerektiriyor. Türkiye, İran’a yönelik yaptırımlara katılmakla birlikte, enerji ihtiyacının bir kısmını İran’dan karşılıyor; bu nedenle paktın İran’la doğrudan çatışmaya sürüklenmemesi Ankara için kritik. Ayrıca, Suudi-Pakistan ittifakıyla kurulan ilişki, Türkiye’nin Katar ile olan ittifakını ve Körfez’deki askeri varlığını da dengeliyor. Türkiye’nin bu paktaki rolü, bölgede etkin bir aktör olarak konumunu güçlendirirken, İran’la sıcak çatışma riskini de beraberinde getiriyor. Bu gelişme, Türk dış politikasının çok yönlü stratejisini test ediyor.
